Rosnące koszty pracownicze obciążają firmy

Rosnące koszty pracownicze coraz mocniej obciążają firmy. Produkcja i budownictwo pod największą presją

W listopadzie 2025 roku firmy ponownie najczęściej wskazywały rosnące koszty pracownicze jako największą barierę prowadzenia działalności. Problem ten dotyczy już 67% przedsiębiorstw – wynika z najnowszego Miesięcznego Indeksu Koniunktury (MIK). To wyzwanie, które nieprzerwanie dominuje od końca 2023 roku i coraz mocniej odbija się na sektorach produkcyjnych, budowlanych i usługowych.

Koszty pracownicze i niepewność gospodarcza wciąż dominują

Z badania wynika, że:

• 67% firm wskazuje koszty pracownicze jako dużą lub bardzo dużą barierę,

• 60% – niepewność gospodarczą,

• 47% – niedostępność pracowników,

• 47% – wysokie ceny energii.

W ciągu ostatnich lat zmieniała się hierarchia obciążeń. Do połowy 2023 roku największym zmartwieniem przedsiębiorców była niepewność sytuacji gospodarczej. Z kolei problemy kadrowe przez długi czas były mniej dotkliwe niż drożejąca energia. Od sierpnia 2025 r. widać jednak wyraźny wzrost liczby firm zgłaszających niedobór pracowników, co wynika zarówno z niskiej stopy bezrobocia (5,6%), jak i zmian demograficznych.

Małe firmy odczuwają presję płacową najmocniej

Najbardziej obciążone kosztami pracy pozostają małe przedsiębiorstwa – wskazało je aż 72% z nich. W dużych firmach problem dotyczy 62% podmiotów. To efekt m.in.:

• ograniczonej zdolności do optymalizacji kosztów,

• trudniejszej pozycji negocjacyjnej wobec pracowników,

• silnej konkurencji o specjalistów i pracowników fizycznych.

Niepewność gospodarcza z kolei najmocniej uderza w średnie firmy (65%), podczas gdy wśród dużych jest to połowa przedsiębiorstw.

Problemy kadrowe najbardziej odczuwają duże firmy (52%), natomiast ceny energii najmniej dokuczają mikroprzedsiębiorstwom (42%) i największym firmom (44%).

Branże pod lupą: gdzie bariery są najsilniejsze?

TSL – najwyższa presja kosztowa

• 71% firm TSL odczuwa rosnące koszty pracownicze,

• 67% – niepewność gospodarczą.
  To sektor bardzo wrażliwy na koszty pracy, brak kierowców i zmienność popytu.

Budownictwo – największy problem z dostępnością pracowników

• 60% firm zgłasza trudności kadrowe,
  co wynika z ogromnego zapotrzebowania na pracowników fizycznych i specjalistów.

Produkcja – najbardziej obciążona cenami energii

• 57% firm produkcyjnych wskazuje energię jako kluczową barierę,
  co jest szczególnie istotne dla energochłonnych branż przetwórczych i metalowych.

Handel – najmniejsza skala problemu z kadrą

• Niedostępność pracowników zgłasza tu tylko 34% firm.

Wysokie koszty pracy + braki kadrowe = rosnące ryzyko dla firm

Połączenie dwóch narastających zjawisk – presji płacowej i niedoboru pracowników – staje się jednym z głównych wyzwań dla rozwoju polskich firm. Potwierdzają to także dane z Szybkiego Monitoringu NBP, gdzie braki kadrowe są wskazywane jako jedno z głównych ograniczeń działalności.

Najważniejsze obserwacje:

• płace wciąż rosną szybciej niż wydajność pracy,

• koszty zatrudnienia szczególnie obciążają branże o niższym poziomie automatyzacji,

• TSL i budownictwo mają trudności z realizacją zamówień,

• rosnące wynagrodzenia zmniejszają przewagi kosztowe polskich firm na rynkach międzynarodowych.

Co to oznacza dla branży przemysłowej?

Dla przedsiębiorstw produkcyjnych i metalowych,  wnioski są jasne:

• Automatyzacja i robotyzacja stają się kluczowym narzędziem ograniczania kosztów pracy.

• Wysoka presja płacowa może przyspieszyć inwestycje w maszyny CNC, roboty przemysłowe, systemy autonomiczne i automatyczne linie produkcyjne.

• Firmy muszą stawiać na podnoszenie wydajności, aby utrzymać konkurencyjność cenową.

• W branżach odczuwających braki pracowników (produkcja, budownictwo) wzrośnie znaczenie nowych technologii, digitalizacji procesów i automatyzacji stanowisk o niskiej dostępności kadrowej.