AI nie wypiera młodych pracowników

 

Rynek pracy zmienia się inaczej, to nie sztuczna inteligencja wypiera młodych z rynku pracy

Rozwój sztucznej inteligencji budzi obawy, że automatyzacja i generatywna AI w pierwszej kolejności ograniczą zatrudnienie osób rozpoczynających karierę zawodową. Dane z europejskiego rynku pracy nie potwierdzają jednak na razie takiego scenariusza. Zmiany w zatrudnieniu młodych Europejczyków są w dużej mierze konsekwencją pandemii i późniejszego ochłodzenia rynku pracy, a nie samego rozwoju AI.

Pandemia mocniej uderzyła w młodych

Po silnym odbiciu europejskiego rynku pracy po pandemii, którego szczyt przypadł na 2022 r., nastąpiło wyhamowanie zatrudnienia. Dotyczy ono zarówno osób młodych w wieku 15–29 lat, jak i pracowników w wieku 30–49 lat.

Młodzi pozostają jednak bardziej podatni na wahania rynku pracy. Wynika to m.in. z mniejszego doświadczenia zawodowego oraz słabszej pozycji na rynku pracy.

Pandemia wyraźnie pogłębiła tę różnicę. Bezrobocie wśród młodych wzrosło o 12,5 proc., podczas gdy w grupie pracowników w wieku 30–49 lat zwiększyło się o 5,6 proc. Choć w 2025 r. bezrobocie w obu grupach było już niższe niż w 2019 r., poprawa sytuacji starszych pracowników była wyraźniejsza.

Zatrudnienie rośnie w zawodach związanych z AI

Jednocześnie europejski rynek pracy stopniowo przesuwa się w stronę zawodów, w których sztuczna inteligencja może znaleźć większe zastosowanie.

W latach 2019–2025 zatrudnienie młodych pracowników w zawodach o wysokim wykorzystaniu AI zwiększyło się o 16,4 proc. W grupie osób w wieku 30–49 lat wzrost wyniósł 15 proc.

Jednocześnie zatrudnienie młodych w zawodach o niskim wykorzystaniu AI zmniejszyło się o 7,2 proc., a wśród pracowników w wieku 30–49 lat spadek wyniósł 11,4 proc.

To sugeruje, że AI nie musi oznaczać prostego zastępowania pracowników. Na razie wyraźniejszym zjawiskiem jest zmiana struktury popytu na pracę.

Firmy coraz częściej zatrudniają do zawodów wykorzystujących AI

Jeszcze wyraźniej widać to w danych dotyczących nowych miejsc pracy. W latach 2011–2025 udział młodych osób rozpoczynających pracę w zawodach o wysokim wykorzystaniu AI zwiększył się z 23,1 proc. do 30,3 proc.

W grupie pracowników w wieku 30–49 lat wzrost był jeszcze większy – z 25,8 proc. do 34,8 proc.

W tym samym czasie zmniejszał się udział nowych pracowników trafiających do zawodów charakteryzujących się niskim wykorzystaniem AI.

Oznacza to, że europejskie przedsiębiorstwa już od wielu lat przesuwają zatrudnienie w kierunku stanowisk, na których technologie cyfrowe i AI mogą odgrywać większą rolę. Proces ten rozpoczął się jeszcze przed pojawieniem się ChatGPT.

AI nie jest jeszcze głównym wyjaśnieniem zmian

Dane dotyczące całej Unii Europejskiej nie pozwalają obecnie jednoznacznie stwierdzić, że pogorszenie sytuacji młodych pracowników po 2022 r. jest efektem rozwoju generatywnej AI.

Istotnym czynnikiem pozostają następstwa pandemii i wcześniejszy, wyjątkowo silny wzrost liczby miejsc pracy. Po okresie popandemicznego ożywienia europejski rynek pracy wszedł w fazę korekty.

Nie oznacza to jednak, że wpływ AI na zatrudnienie młodych pracowników nie pojawi się w przyszłości. Wraz ze wzrostem wykorzystania sztucznej inteligencji przedsiębiorstwa będą prawdopodobnie zmieniały zakres obowiązków, wymagane kompetencje i strukturę zatrudnienia.

Automatyzacja zmieni przede wszystkim sposób pracy

Z punktu widzenia przedsiębiorstw przemysłowych znaczenie może mieć nie tyle sama redukcja zatrudnienia, ile zmiana charakteru pracy.

AI może przejmować część zadań związanych z analizą danych, przygotowaniem dokumentacji, planowaniem czy obsługą procesów. W produkcji może natomiast wspierać m.in. kontrolę jakości, analizę pracy maszyn, utrzymanie ruchu i optymalizację procesów.

W efekcie rosnąć będzie znaczenie pracowników, którzy potrafią współpracować z systemami cyfrowymi i wykorzystywać dane do podejmowania decyzji.

Europejski rynek pracy nie pokazuje więc jeszcze, że AI masowo wypiera młodych pracowników. Pokazuje natomiast coś innego – stopniowe przesuwanie zatrudnienia w stronę zawodów, w których sztuczna inteligencja może być coraz szerzej wykorzystywana.