Dochody Polaków rosną, ale nierównomiernie

Dochody gospodarstw domowych w Polsce nadal rosną, ale nierówności się pogłębiają

Dochody Polaków nadal rosną, jednak tempo poprawy sytuacji finansowej jest coraz bardziej umiarkowane, a korzyści nie rozkładają się równomiernie. Dane za 2025 r. pokazują, że szybciej bogacą się zamożniejsze grupy społeczeństwa, podczas gdy sytuacja części emerytów, rencistów i rolników pozostaje znacznie trudniejsza.

Mediana dochodów wzrosła o 4,8 proc.

Według badania budżetów gospodarstw domowych GUS mediana realnego dochodu rozporządzalnego na osobę zwiększyła się w 2025 r. o 4,8 proc., osiągając 3064 zł. Średni dochód wzrósł o 6,7 proc., do 3500 zł. To wyraźnie wolniejsze tempo niż w 2024 r., kiedy średnia zwiększyła się realnie o 14,1 proc.

Zmiany dochodów były zbliżone do tempa wzrostu polskiej gospodarki. Przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej wzrosło realnie o 5,3 proc., PKB zwiększył się o 3,6 proc., a spożycie gospodarstw domowych o 3,7 proc.

Najwięcej zyskują zamożniejsi

Dane wskazują na rosnące różnice w dochodach. Relacja mediany do średniej spadła z 89,2 proc. w 2024 r. do 87,5 proc. rok później. Jednocześnie udział najzamożniejszych 10 proc. społeczeństwa w łącznych dochodach zwiększył się z 23,5 do 24,6 proc.

Rzeczywista skala nierówności może być większa, niż wynika z badania budżetów gospodarstw domowych. Analiza łącząca dane ankietowe z podatkowymi dla lat 2000–2018 wskazywała, że najbogatsze 10 proc. populacji uzyskiwało 37,4 proc. całego dochodu.

Różnice zależą od źródła utrzymania

W 2025 r. sytuacja finansowa poszczególnych grup gospodarstw domowych zmieniała się w różnym kierunku. Mediana dochodów osób pracujących na etacie wzrosła realnie o 5,4 proc., a samozatrudnionych o 3,8 proc. W przypadku emerytów wzrost wyniósł 2,1 proc., natomiast mediana dochodów rencistów spadła o 5,8 proc.

Szczególnie duża rozbieżność pojawiła się w danych dotyczących rolników. Przeciętny dochód rozporządzalny na osobę w tej grupie wyniósł 4159 zł, co oznacza realny wzrost o 21,4 proc. rok do roku. Mediana zwiększyła się jednak nominalnie tylko z 2200 do 2246 zł, a po uwzględnieniu inflacji nieznacznie spadła.

Oznacza to, że wzrost średniej był przede wszystkim efektem wysokich dochodów osiągniętych przez niewielką część gospodarstw. Nie można więc uznać, że tak duża poprawa objęła większość rolników.

Polska nadal dogania Unię Europejską

Mimo znaczącego wzrostu dochodów w ostatnich dwóch dekadach Polska pozostaje poniżej średniej unijnej. Według Eurostatu w latach 2004–2024 realny dochód do dyspozycji gospodarstw domowych na mieszkańca, uwzględniający również bezpłatne usługi publiczne, zwiększył się w Polsce o 91 proc. Dla całej Unii Europejskiej wzrost wyniósł 22 proc.

Szybsze tempo odnotowano jedynie w Rumunii, gdzie dochody wzrosły o 134 proc., oraz na Litwie – o 95 proc. Także od 2019 r. Polska nadrabiała dystans: realne dochody zwiększyły się o 16 proc., ponad dwukrotnie szybciej niż średnio w UE.

Do poprawy przyczyniły się przede wszystkim wzrost wynagrodzeń przy niskim bezrobociu oraz transfery społeczne, w tym programy 500+ i 800+.

Dalszy wzrost zależy od produktywności

Wysoka dynamika dochodów nie oznacza jednak, że dystans do zamożniejszych państw UE został zlikwidowany. Po uwzględnieniu różnic cenowych poziom dochodów na mieszkańca w Polsce w 2024 r. nadal pozostawał niższy od średniej unijnej.

Według analizy Polskiego Instytutu Ekonomicznego dalsze doganianie Europy będzie w coraz większym stopniu zależeć od wzrostu wydajności pracy i dynamiki wynagrodzeń. Znaczenie mają również ograniczenia fiskalne oraz starzenie się społeczeństwa, które mogą zmniejszać możliwości dalszego zwiększania świadczeń i transferów.

Dla polskiej gospodarki oznacza to, że trwała poprawa poziomu życia będzie wymagała nie tylko wzrostu płac, lecz także zwiększania wartości wytwarzanej przez pracowników. Inwestycje w technologie, automatyzację i rozwój kompetencji mogą wspierać ten proces, choć same dane o dochodach nie przesądzają o ich bezpośrednim wpływie na tempo wzrostu wynagrodzeń.