UE stawia na CleanTech i przemysł

 

UE stawia na CleanTech i przemysł. Nowe zasady mogą zmienić podział funduszy

Unia Europejska przyspiesza wsparcie dla przemysłu i zielonych technologii. Nowa propozycja Industrial Accelerator Act (IAA) oraz zmiany w przyszłym budżecie UE mogą znacząco wpłynąć na to, które firmy i projekty otrzymają finansowanie w kolejnych latach.

Industrial Accelerator Act ma wesprzeć europejski przemysł

W marcu Komisja Europejska zaprezentowała projekt Industrial Accelerator Act (IAA) – regulacji, która ma wzmocnić konkurencyjność europejskiego przemysłu, szczególnie w obszarze technologii niskoemisyjnych.

Nowe przepisy mają:

• wspierać produkcję w UE i krajach partnerskich,
• wprowadzić preferencje zakupowe w zamówieniach publicznych,
• promować produkty spełniające kryteria niskoemisyjności,
• ułatwiać rozwój technologii CleanTech.

Celem jest przyspieszenie dekarbonizacji przemysłu, która dziś napotyka bariery – głównie wysokie koszty inwestycji i trudny dostęp do finansowania.

CleanTech w centrum nowego budżetu UE

IAA to tylko część większej zmiany. Równolegle trwają prace nad nowymi Wieloletnimi Ramami Finansowymi UE na lata 2028–2034, w których kluczową rolę ma odegrać Europejski Fundusz Konkurencyjności.

Nowy budżet ma:

• zwiększyć finansowanie innowacji i technologii,
• wspierać projekty ograniczające zależności w łańcuchach dostaw,
• premiować inwestycje w sektor CleanTech,
• wzmacniać centralnie zarządzane fundusze UE.

W programach takich jak Horyzont Europa mogą pojawić się nowe kryteria premiujące projekty przemysłowe i technologiczne, a nie tylko naukową doskonałość.

Spór o podział pieniędzy w UE

Negocjacje budżetowe pokazują wyraźne różnice między państwami i instytucjami UE. Spór dotyczy m.in.:

• tego, czy finansowanie powinno trafiać do najlepszych projektów (tzw. podejście excellence),
• czy powinno być rozdzielane bardziej równomiernie geograficznie,
• wielkości całego budżetu UE.

Parlament Europejski postuluje jego zwiększenie, m.in. poprzez nowe źródła dochodów, takie jak podatek cyfrowy. Z kolei część państw członkowskich opowiada się za ograniczeniem wydatków.

Miliardy euro na transformację klimatyczną

Już w obecnej perspektywie finansowej UE przeznaczyła ogromne środki na transformację klimatyczną. W latach 2021–2027 centralne fundusze unijne na ten cel wynoszą ponad 50 mld euro.

Najważniejsze instrumenty to:

• Fundusz Innowacyjny,
• Horyzont Europa,
• Łącząc Europę (CEF),
• LIFE,
• InvestEU.

Środki te wspierają projekty związane z dekarbonizacją przemysłu, energetyką oraz infrastrukturą.

Polska korzysta, ale nie wszędzie

Polskie podmioty pozyskały z tych funduszy 4,4 mld euro, realizując 728 projektów. Największe wsparcie trafiło do projektów infrastrukturalnych w ramach programu CEF.

Udział Polski wyniósł:

• 14,9 proc. w projektach transportowych,
• 3,6 proc. w energetyce.

Łączna wartość finansowania w tym obszarze sięgnęła 3,7 mld euro.

Znacznie słabsza pozycja Polski widoczna jest natomiast w programie Horyzont Europa, finansującym badania i rozwój. Udział projektów z Polski wyniósł jedynie 1,1 proc. budżetu, choć jest to niewielka poprawa względem poprzedniej perspektywy.

Niskie B+R ogranicza dostęp do funduszy

Relatywnie niski udział Polski w projektach badawczo-rozwojowych wynika głównie z niższych nakładów na innowacje. W 2024 r. wydatki na B+R wyniosły 1,4 proc. PKB, podczas gdy średnia UE to 2,2 proc.

To pokazuje, że zwiększenie inwestycji w badania i rozwój może być kluczowe dla lepszego wykorzystania przyszłych funduszy unijnych.

Nowe zasady mogą zmienić układ sił

Planowane zmiany w polityce przemysłowej i budżecie UE wskazują na wyraźny kierunek: większe wsparcie dla technologii, przemysłu i zielonej transformacji.

Dla firm oznacza to:

• większe znaczenie projektów przemysłowych i technologicznych,
• rosnącą rolę kryteriów środowiskowych,
• większą konkurencję o środki unijne,
• konieczność budowania kompetencji w obszarze innowacji.

Najbliższe miesiące będą kluczowe dla kształtu nowych regulacji i budżetu UE. Jedno jest jednak pewne – przyszłe finansowanie będzie coraz silniej powiązane z technologią, przemysłem i transformacją energetyczną.