Jakich specjalistów brakuje na rynku pracy?

 

Specjaliści rosną w siłę, ale przemysł potrzebuje innych kompetencji

Specjaliści stanowią już 24 proc. wszystkich pracujących w Polsce. Problemem nie jest jednak sama liczba osób z wysokimi kwalifikacjami, lecz ich struktura. Rosnący udział specjalistów ICT nie rekompensuje niskiego udziału inżynierów i specjalistów nauk ścisłych. Dla przemysłu, energetyki i sektora technologicznego może to oznaczać narastającą lukę kompetencyjną.

Coraz więcej specjalistów na rynku pracy

W 2025 r. specjaliści stanowili 24 proc. wszystkich pracujących w Polsce, wobec niespełna 19 proc. dekadę wcześniej. To więcej niż średnio w Unii Europejskiej, gdzie ich udział wynosi około 23 proc.

Specjaliści są obecnie największą grupą zawodową w Polsce. Dla porównania technicy i średni personel stanowią 18 proc. zatrudnionych, a robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy 14 proc.

Wzrost liczby specjalistów nie oznacza jednak automatycznie, że gospodarka otrzymuje dokładnie takie kompetencje, jakich potrzebuje.

ICT rośnie, inżynierów wciąż za mało

W strukturze polskich specjalistów największą grupę stanowią osoby zajmujące się ekonomią i zarządzaniem – 27 proc.. Jednocześnie w ostatniej dekadzie wyraźnie zwiększył się udział specjalistów ICT – z 7 do 13 proc.

Znacznie wolniej rośnie natomiast udział specjalistów z obszaru nauk ścisłych i inżynieryjnych. W Polsce wynosi on około 14-15 proc., podczas gdy średnia unijna sięga 16-17 proc.

To istotna różnica z punktu widzenia przemysłu. Transformacja technologiczna wymaga bowiem nie tylko programistów i specjalistów IT, lecz także inżynierów odpowiedzialnych za projektowanie, produkcję, automatyzację, energetykę czy rozwój nowych technologii.

Uczelnie nie odpowiadają w pełni na potrzeby gospodarki

Problem widać również w strukturze absolwentów szkół wyższych. W 2024 r. aż 47 proc. absolwentów kończyło kierunki związane z naukami społecznymi.

Tymczasem udział absolwentów kierunków inżynieryjno-technicznych spadł z 19 proc. w 2020 r. do 18 proc. w 2024 r. Oznacza to, że wraz ze wzrostem zapotrzebowania na kompetencje techniczne ich udział wśród nowych absolwentów nie rośnie.

Dla polskiego przemysłu może to oznaczać coraz większe trudności z pozyskaniem pracowników posiadających kompetencje niezbędne do wdrażania nowych technologii.

Automatyzacja zwiększa zapotrzebowanie na inżynierów

Robotyzacja, automatyzacja produkcji, transformacja energetyczna i rozwój sztucznej inteligencji zwiększają zapotrzebowanie na specjalistów łączących wiedzę techniczną z kompetencjami cyfrowymi.

Potrzebni są m.in. inżynierowie automatyki i robotyki, konstruktorzy, specjaliści utrzymania ruchu, inżynierowie produkcji, programiści systemów przemysłowych oraz eksperci zajmujący się analizą danych.

Bez odpowiedniej podaży takich kompetencji przedsiębiorstwa mogą mieć trudności nie tylko z rekrutacją, ale również z pełnym wykorzystaniem inwestycji w nowoczesne technologie.

Potrzebna jest zmiana struktury kompetencji

Rosnący udział specjalistów w polskiej gospodarce jest pozytywnym zjawiskiem, ale sama liczba pracowników z wyższym wykształceniem nie wystarczy. Kluczowe staje się dopasowanie kompetencji do kierunków rozwoju gospodarki.

Szczególnego znaczenia nabierają dziś inżynieria, nauki ścisłe, technologie cyfrowe i kompetencje techniczne. Ich znaczenie będzie prawdopodobnie rosło wraz z rozwojem automatyzacji, energetyki, przemysłu obronnego i zaawansowanej produkcji.

 

Dla Polski oznacza to potrzebę ściślejszego powiązania edukacji wyższej z potrzebami przedsiębiorstw. W przeciwnym razie rosnąca liczba specjalistów nie przełoży się w pełni na wzrost produktywności i konkurencyjności polskiego przemysłu.