Jak wybrać system MES dla firmy produkcyjnej?

Wybór systemu MES to jedna z decyzji, które przez kolejne lata determinują sposób zarządzania produkcją w firmie. Zły wybór oznacza nie tylko stracony budżet wdrożeniowy, ale też miesiące pracy zespołu IT, produkcji i jakości nad łataniem systemu, który nie odpowiada realnym procesom.

Z tego artykułu dowiesz się, czym system MES różni się od ERP i WMS, jakie błędy najczęściej popełniają firmy produkcyjne na etapie wyboru, jak wygląda proces decyzyjny krok po kroku oraz jakie pytania warto zadać dostawcy, zanim podpisze się umowę wdrożeniową.

Problem, z którym mierzy się większość dyrektorów produkcji, nie dotyczy tego, czy MES jest potrzebny. Dotyczy tego, jak spośród dziesiątek dostawców i modułów wybrać system, który pasuje do struktury produkcji, poziomu automatyzacji i planów rozwoju firmy na najbliższe lata.

Czym jest system MES i czym różni się od ERP oraz WMS

System MES (Manufacturing Execution System) to oprogramowanie odpowiedzialne za zarządzanie i monitorowanie produkcji w czasie rzeczywistym, od momentu zlecenia produkcyjnego, przez rejestrację operacji na hali, aż po raportowanie wyników jakościowych i wydajnościowych. System MES łączy poziom planowania (system ERP) z poziomem wykonawczym (maszyny, operatorzy, stanowiska pracy), przekładając zaplanowane zlecenia na konkretne działania na hali produkcyjnej.

ERP planuje zasoby na poziomie całej organizacji, czyli finanse, zakupy, sprzedaż, zlecenia produkcyjne. WMS zarządza przepływem towarów w magazynie, tzn. przyjęciami, lokalizacjami, kompletacją, wysyłką. System MES wypełnia lukę pomiędzy planem a wykonaniem na produkcji, ponieważ rejestruje czas pracy maszyn i ludzi, monitoruje jakość na każdym etapie, umożliwia śledzenie partii produkcyjnych i generuje dane do analizy efektywności (OEE).

Jeśli firma korzysta wyłącznie z ERP, plan produkcyjny powstaje na podstawie danych historycznych i deklaracji, a nie faktycznego stanu hali. To oznacza, że decyzje planistyczne opierają się na informacjach opóźnionych nawet o kilka dni, co przekłada się na błędne terminy realizacji i nadprodukcję lub przestoje.

Czym jest system Asiston Produkcja?

Asiston Produkcja to system MES odpowiadający za monitorowanie i rejestrację produkcji w czasie rzeczywistym. System doskonale działa w architekturze zintegrowanej z WMS oraz systemami ERP, co pozwala łączyć dane z magazynu, planowania i produkcji w jednym, spójnym obrazie procesu, zamiast trzymać je w rozproszonych, niekomunikujących się ze sobą narzędziach. Wdrożenie odbywa się etapami, firma może zacząć od jednej linii lub jednego obszaru produkcji, a następnie rozszerzać zakres wraz z rozwojem organizacji, bez konieczności wymiany platformy przy wzroście liczby zakładów. Dzięki rejestracji danych na poziomie stanowiska pracy system umożliwia pełną identyfikowalność - jakościową, logistyczną i produkcyjną, co ma znaczenie w branżach z wymogiem śledzenia partii produkcyjnych wstecz i w przód.

Dowiedz się więcej o systemie MES od Asiston

Porównanie ERP, WMS i MES

Najczęstsze błędy przy wyborze systemu MES

Wybór systemu MES bywa podejmowany pod presją czasu, budżetu lub rekomendacji, które nie uwzględniają specyfiki procesu produkcyjnego danej firmy. Do najczęściej powtarzających się błędów należą:

• Wybór systemy na podstawie ceny licencji, bez analizy kosztu wdrożenia i utrzymania - system tańszy w zakupie często wymaga większych nakładów na integrację lub dodatkowe moduły.
• Pomijanie etapu analizy przedwdrożeniowej - bez mapowania procesów produkcyjnych firma kupuje system dopasowany do cudzych procesów, nie własnych.
• Brak sprawdzenia możliwości integracji z ERP - system MES działający w oderwaniu od planowania generuje podwójne wprowadzanie danych i rozjazdy informacyjne.
• Traktowanie MES jako projektu jednorazowego - zamiast systemu, który rośnie wraz z firmą i pozwala na wdrażanie etapami.
• Niedoszacowanie roli traceability - szczególnie w branżach z wymogami jakościowymi (spożywcza, farmaceutyczna, motoryzacyjna), gdzie brak pełnej identyfikowalności partii produkcyjnej oznacza ryzyko wycofania całej produkcji przy jednym błędzie jakościowym.
• Pominięcie doradztwa przy wyborze urządzeń mobilnych i terminali - system dobrze zaprojektowany na papierze może okazać się niepraktyczny na hali, jeśli sprzęt nie odpowiada warunkom pracy.

Jeśli błąd zostanie popełniony na etapie wyboru, to konsekwencje pojawiają się dopiero po wdrożeniu, w postaci rosnących kosztów utrzymania, oporu zespołu wobec systemu i konieczności wdrażania obejść procesowych, które z czasem stają się nową, nieformalną wersją procesu.

Konsekwencje wyboru niedopasowanego systemu MES

Decyzja o wyborze systemu MES ma wpływ, który wykracza poza dział produkcji. Jeśli system nie odzwierciedla rzeczywistego przepływu pracy, to operatorzy zaczynają obchodzić jego funkcje, co prowadzi do luk w danych, a te z kolei przekładają się na błędne raporty efektywności i decyzje planistyczne podejmowane na niepełnych informacjach.

Jeśli system MES nie integruje się z ERP, to dane o zleceniach produkcyjnych trzeba wprowadzać ręcznie w dwóch miejscach, co zwiększa ryzyko błędów i wydłuża czas reakcji na zmiany w planie produkcji. W efekcie firma traci przewagę, którą miał jej dać system, czyli szybszą, opartą na danych reakcję na odchylenia.

Jeśli system nie umożliwia wdrażania etapami, to firma zmuszona jest do jednorazowej, kosztownej implementacji obejmującej całą produkcję naraz, co zwiększa ryzyko projektu i wydłuża czas do uzyskania pierwszych efektów. Dla firm wieloodziałowych i wielospółkowych brak takiej elastyczności oznacza dodatkowo konieczność powielania wdrożenia w każdej lokalizacji od zera, zamiast skalowania jednego modelu.

Model decyzyjny wyboru systemu MES

Poniższy model pozwala ocenić dostawcę i system MES w czterech wymiarach, niezależnie od branży i wielkości produkcji.

Ocena dostawcy wyłącznie na podstawie funkcjonalności prezentowanych podczas demo pomija pytanie o architekturę systemu w perspektywie kilku lat. System, który dziś obsługuje jedną linię produkcyjną, powinien być w stanie obsłużyć rozbudowaną strukturę bez wymiany platformy, to jest różnica między systemem traktowanym jako projekt, a systemem traktowanym jako architektura.

Chcesz dowiedzieć się więcej o tym, jak ocenić gotowość swojej produkcji do wdrożenia systemu MES?
Umów bezpłatną prezentacje z zespołem Asiston.

Kroki wyboru systemu MES - jak przeprowadzić proces decyzyjny

Krok 1: Zmapuj procesy produkcyjne. Zanim rozpocznie się rozmowy z dostawcami, warto opisać aktualny przepływ produkcji, od zlecenia, przez operacje na maszynach, po kontrolę jakości i raportowanie.

Krok 2: Określ wymagania dotyczące traceability. Ustal, czy branża wymaga pełnej identyfikowalności partii, numerów seryjnych czy dokumentacji jakościowej zgodnej z normami branżowymi.

Krok 3: Sprawdź kompatybilność z posiadanym ERP. System MES, który nie integruje się z systemem planowania, generuje podwójną pracę i błędy danych.

Krok 4: Zapytaj o model wdrożenia etapami. Dostawca, który proponuje wdrożenie pilotażowe na jednej linii, pozwala ograniczyć ryzyko projektu przed decyzją o pełnym wdrożeniu.

Krok 5: Zweryfikuj doradztwo w zakresie sprzętu mobilnego. Terminale, skanery i stanowiska rejestracji danych na hali powinny być dobrane do warunków pracy, a nie tylko do specyfikacji systemu.

Krok 6: Oceń system w modelu decyzyjnym z czterech wymiarów opisanym w sekcji powyżej - integracja, skalowalność, traceability, wdrożenie etapowe.

Kiedy warto wdrożyć system MES?

• Firma planuje rozwój liczby linii produkcyjnych lub lokalizacji w najbliższych latach.
• Dane o produkcji trafiają do ERP z opóźnieniem lub wymagają ręcznego wprowadzania.
• Branża wymaga pełnej identyfikowalności partii produkcyjnych (spożywcza, farmaceutyczna, motoryzacyjna, elektroniczna).
• Zespół zarządzający produkcją nie ma bieżącego wglądu w wskaźnik OEE i przyczyny przestojów.
• Firma korzysta z ERP i WMS, ale brakuje warstwy łączącej plan z rzeczywistym wykonaniem na hali.
• Struktura organizacyjna obejmuje kilka zakładów lub spółek, które wymagają jednego modelu zarządzania produkcją.

Integracja ERP-WMS-MES jako podstawa dobrego wyboru

Firmy wybierające system MES coraz częściej traktują go jako element architektury łączącej planowanie, magazyn i produkcję, a nie pojedynczy, odizolowany moduł. Takie podejście pozwala uniknąć sytuacji, w której dane z hali produkcyjnej, magazynu i systemu planistycznego żyją własnym życiem i wymagają ręcznego uzgadniania.

Asiston rozwija system MES (Asiston Produkcja) w architekturze zintegrowanej z większością systemów WMS oraz ERP, co pozwala firmom produkcyjnym wdrażać rozwiązanie etapami, zaczynając od pojedynczej linii lub obszaru produkcji, a następnie rozszerzając zakres w miarę rozwoju organizacji. Model licencjonowania oparty na NIP firmy umożliwia stosowanie tego samego podejścia w strukturach wieloodziałowych i wielospółkowych, bez konieczności powielania wdrożenia od podstaw w każdej lokalizacji.

Podsumowanie strategiczne

Wybór systemu MES powinien wynikać z analizy procesów produkcyjnych firmy, a nie z listy funkcjonalności prezentowanej podczas demo. Firmy, które traktują MES jako element architektury łączącej ERP i WMS, zyskują spójny obraz produkcji - od planu po wykonanie - zamiast zestawu odizolowanych narzędzi.

W perspektywie kilku lat różnica między systemem wybranym pod kątem bieżącej funkcjonalności a systemem wybranym pod kątem skalowalności i możliwości integracji przekłada się na koszt kolejnych wdrożeń, tempo reakcji na zmiany rynkowe i zdolność firmy do utrzymania pełnej identyfikowalności produkcji.

Firmy, które dziś inwestują w architekturę integrującą planowanie, magazyn i produkcję, budują pozycję konkurencyjną opartą na danych - nie na doraźnych decyzjach podejmowanych bez pełnego obrazu procesu.

Planujesz wybór lub zmianę systemu MES w swojej firmie produkcyjnej? 

Umów bezpłatną rozmowę z zespołem Asiston, a wspólnie sprawdzimy, jaki model wdrożenia i jaka architektura integracji odpowiadają specyfice Twojej produkcji.