Polska liderem innowacji w regionie?

 

Polska liderem innowacji w regionie? Nowe dane pokazują silne fundamenty wzrostu

Polska wyrasta na jednego z najważniejszych kandydatów do gospodarki napędzanej innowacjami w Europie Środkowo-Wschodniej. Najnowsze analizy wskazują, że kraj ma dziś najsilniejsze fundamenty w regionie, które mogą umożliwić przejście z modelu opartego na kosztach i eksporcie do gospodarki opartej na wiedzy i technologii.

Polska korzystała z modelu wzrostu opartego na eksporcie

Ostatnie dwie dekady były dla Polski okresem dynamicznego rozwoju. Integracja z Unią Europejską, napływ inwestycji zagranicznych oraz udział w globalnych łańcuchach dostaw pozwoliły znacząco zwiększyć poziom zamożności.

Polska, jako największa gospodarka regionu, stała się jednym z głównych beneficjentów tego modelu. Jednak jego możliwości zaczynają się wyczerpywać – głównie przez rosnące koszty pracy i energii oraz zmieniające się warunki konkurencji międzynarodowej.

Mocne fundamenty dla innowacyjnego rozwoju

Na tle krajów Europy Środkowo-Wschodniej Polska wyróżnia się szczególnie silnymi fundamentami dla dalszego wzrostu opartego na innowacjach. Kluczowe atuty to:

• dobrze rozwinięte zaplecze edukacyjne,
• duża i zróżnicowana baza przemysłowa,
• szybko rosnący sektor ICT,
• rozwinięty ekosystem startupowy.

W Polsce działa już około 3 tys. startupów, a kraj może pochwalić się 14 jednorożcami, czyli firmami technologicznymi wycenianymi na ponad miliard dolarów.

Nakłady na B+R rosną, ale wciąż poniżej UE

Coraz większą rolę odgrywają także inwestycje w badania i rozwój. W 2024 r. nakłady na B+R w Polsce wyniosły 1,4 proc. PKB, co oznacza stopniowy wzrost, choć nadal poniżej średniej unijnej na poziomie 2,2 proc. PKB.

Eksperci podkreślają jednak, że dla krajów na etapie doganiania bardziej rozwiniętych gospodarek naturalne jest łączenie własnych innowacji z adaptacją zagranicznych technologii. Taki model pozwala szybciej zwiększać produktywność i konkurencyjność.

Innowacje nie powstaną z jednego programu

Zdaniem analityków przyszłość polskiej gospodarki nie polega ani na kopiowaniu rozwiązań, ani na próbie natychmiastowego wejścia do grona globalnych liderów technologicznych.

Najbardziej realistyczna strategia to tzw. selektywne przywództwo, czyli:

• adaptacja technologii tam, gdzie jest to najbardziej efektywne,
• rozwijanie własnych kompetencji w wybranych obszarach,
• budowanie przewag w niszach o wysokiej wartości dodanej.

Kluczowa będzie jakość instytucji i współpraca

Eksperci podkreślają, że innowacyjność gospodarki nie wynika z jednego programu wsparcia czy rozwoju konkretnego sektora. To długofalowy proces, który wymaga:

• stabilnych i przewidywalnych instytucji,
• lepszego zarządzania i alokacji kapitału,
• współpracy między biznesem, nauką i administracją,
• wzmacniania kompetencji pracowników.

Dopiero na takim fundamencie rosnące wydatki na B+R, rozwój startupów czy inwestycje technologiczne mogą przełożyć się na trwały wzrost produktywności.

Polska na progu kolejnego etapu rozwoju

Polska stoi dziś przed kluczowym momentem transformacji gospodarczej. Dotychczasowy model rozwoju zapewnił szybki wzrost, ale jego potencjał stopniowo się wyczerpuje.

Silne fundamenty – przemysł, kapitał ludzki i rozwijający się sektor technologiczny – sprawiają jednak, że kraj ma realną szansę stać się jednym z liderów innowacji w regionie.

 

Warunkiem jest konsekwentne przejście od gospodarki opartej na kosztach do modelu, w którym technologia, wiedza i innowacje będą głównym źródłem wzrostu.