Przemysł potrzebuje fachowców

 

Same umiejętności techniczne już nie wystarczą

Automatyzacja, cyfryzacja i rozwój zaawansowanych technologii zmieniają wymagania wobec pracowników przemysłu. Zapotrzebowanie na fachowców nie maleje, ale coraz częściej od kandydatów oczekuje się połączenia praktycznej wiedzy technicznej z kompetencjami cyfrowymi i umiejętnością analizy danych. Problemem polskiego rynku pracy staje się nie tylko dostępność pracowników, lecz także dopasowanie ich kwalifikacji do potrzeb nowoczesnych zakładów produkcyjnych.

Kompetencje techniczne nadal napędzają gospodarkę

Według danych World Economic Forum zawody wymagające praktycznych umiejętności technicznych, określanych jako maker skills, odpowiadają za 45,6 proc. globalnego zatrudnienia. Obejmują między innymi przemysł, budownictwo, transport oraz usługi techniczne.

Rozwój sztucznej inteligencji, energetyki i zaawansowanej produkcji nie eliminuje zapotrzebowania na osoby wykonujące praktyczne prace techniczne. Zmienia natomiast zakres wymaganych kompetencji. Pracownik obsługujący maszynę powinien coraz częściej rozumieć również dane produkcyjne, a mechanik musi być przygotowany do korzystania z cyfrowych narzędzi diagnostycznych.

Nie chodzi o to, aby każdy fachowiec stawał się specjalistą IT. Ważne jest natomiast uzupełnianie tradycyjnych umiejętności o wiedzę pozwalającą efektywnie pracować z nowoczesnymi technologiami.

Polski przemysł potrzebuje nowych kompetencji

Analiza OECD pokazuje, że w Polsce duże niedobory występują w 25 z 81 badanych obszarów wiedzy, umiejętności i zdolności. Szczególnie widoczne są braki dotyczące wiedzy o komputerach i elektronice, a także umiejętności czytania ze zrozumieniem, aktywnego słuchania i krytycznego myślenia.

Co istotne, niedobór kompetencji związanych z komputerami i elektroniką jest w Polsce większy niż średnio w Unii Europejskiej. Jednocześnie presja na pracowników posiadających wiedzę mechaniczną i produkcyjną jest mniejsza niż w wielu innych krajach UE.

Dane te pokazują, że wyzwaniem dla polskiego przemysłu nie jest wyłącznie pozyskiwanie osób z wykształceniem technicznym. Coraz większego znaczenia nabiera przygotowanie pracowników do obsługi cyfrowych systemów, diagnostyki urządzeń i pracy z informacjami pochodzącymi z procesów produkcyjnych.

Nie brakuje wszystkich fachowców. Problemem jest dopasowanie kwalifikacji

Według OECD w Polsce duży niedobór pracowników występuje między innymi wśród specjalistów i techników ICT. Z kolei liczba operatorów maszyn i urządzeń odpowiada obecnemu zapotrzebowaniu pracodawców, a w grupie robotników obróbki metali i mechaników maszyn odnotowano nadwyżkę pracowników.

Nie oznacza to jednak, że wszystkie zakłady produkcyjne bez problemu znajdują odpowiednich specjalistów. Szerokie kategorie zawodowe mogą ukrywać niedobory konkretnych kwalifikacji, doświadczenia czy specjalizacji.

Dla przedsiębiorstw oznacza to konieczność bardziej precyzyjnego określania wymagań wobec kandydatów. W przypadku nowoczesnych zakładów produkcyjnych liczy się nie tylko znajomość mechaniki czy obsługi urządzeń, ale również umiejętność pracy z systemami sterowania, oprogramowaniem i danymi.

Szkolenia pracowników wciąż niewystarczające

Jednym z narzędzi ograniczania luki kompetencyjnej powinno być systematyczne podnoszenie kwalifikacji osób już zatrudnionych. Tymczasem według danych CEDEFOP około 50 proc. pracowników w Europie nie uczestniczyło w szkoleniach organizowanych przez pracodawcę w ciągu ostatnich 12 miesięcy.

Samo organizowanie kursów nie gwarantuje jednak skutecznego rozwoju kompetencji. Duże znaczenie mają szkolenia powiązane z rzeczywistymi zadaniami wykonywanymi na stanowisku pracy, wsparcie przełożonych oraz możliwość wymiany doświadczeń między pracownikami.

W przedsiębiorstwach produkcyjnych szczególnie przydatne mogą być praktyczne szkolenia z obsługi nowych maszyn, programowania i konfiguracji urządzeń, diagnostyki oraz interpretacji danych produkcyjnych. Takie podejście pozwala rozwijać umiejętności bez odrywania nauki od codziennych obowiązków.

Liczą się konkretne umiejętności, a nie tylko certyfikaty

Ważnym kierunkiem rozwoju rynku szkoleń są mikropoświadczenia, czyli cyfrowe dokumenty potwierdzające zdobycie określonych kompetencji. Mogą one opisywać konkretne umiejętności przydatne w danym zawodzie, zamiast ograniczać się do ogólnego potwierdzenia ukończenia kursu.

Znaczenie ma również mentoring odwrócony. W takim modelu młodsi pracownicy przekazują bardziej doświadczonym kolegom wiedzę dotyczącą na przykład nowych technologii i narzędzi cyfrowych. Pozwala to wykorzystać kompetencje różnych pokoleń w jednym zespole.

Według OECD skuteczność mikropoświadczeń zależy jednak od ich jakości, przejrzystości i powiązania z rzeczywistymi potrzebami rynku pracy. Pracodawcy muszą mieć pewność, jakie umiejętności potwierdza dany dokument i czy mają one zastosowanie w konkretnych zadaniach zawodowych.

Nowoczesny przemysł potrzebuje fachowców, którzy potrafią się rozwijać

Postępująca automatyzacja nie oznacza końca tradycyjnych zawodów technicznych. Zmienia jednak sposób wykonywania pracy i zakres kompetencji oczekiwanych od pracowników. Mechanicy, operatorzy maszyn, technicy utrzymania ruchu czy specjaliści produkcji coraz częściej muszą łączyć doświadczenie praktyczne z umiejętnością korzystania z narzędzi cyfrowych.

Dla polskich przedsiębiorstw oznacza to potrzebę inwestowania nie tylko w maszyny i oprogramowanie, ale również w rozwój zespołów. O przewadze konkurencyjnej zakładów może decydować zdolność do systematycznego podnoszenia kwalifikacji pracowników i dostosowywania ich umiejętności do zmieniających się procesów produkcyjnych.