Firmy łapią oddech, ale inwestycje kuleją

 

Październik przyniósł poprawę nastrojów w polskich przedsiębiorstwach. Miesięczny Indeks Koniunktury (MIK) wzrósł do 102,4 pkt, ponownie przekraczając poziom neutralny. Najmocniej poprawiły się oceny nowych zamówień i sprzedaży, ale firmy nadal ostrożnie podchodzą do inwestycji. W przemyśle dodatkowym wyzwaniem pozostają wysokie koszty pracy i energii.

MIK ponownie powyżej 100 punktów

Według danych Polskiego Instytutu Ekonomicznego MIK wzrósł w październiku 2026 r. o 6,4 pkt miesiąc do miesiąca, do poziomu 102,4 pkt. To powrót do przewagi pozytywnych ocen przedsiębiorców po dwóch miesiącach, w których wskaźnik pozostawał poniżej neutralnego progu 100 pkt.

Poprawa nie oznacza jednak pełnego powrotu do kondycji sprzed roku. W ujęciu rocznym MIK był niższy o 0,8 pkt. Wyniki wskazują na ożywienie w części obszarów działalności firm, ale jednocześnie pokazują, że przedsiębiorcy nadal mierzą się z istotnymi barierami rozwoju. <Cite refs={["turn493889search0"]}/>

Zamówienia i sprzedaż odbijają

Największą poprawę odnotowano w obszarze nowych zamówień. Wskaźnik wzrósł o 13,6 pkt miesiąc do miesiąca, osiągając 103,3 pkt. To najwyższy wynik tego komponentu w 2026 r. Z kolei wskaźnik wartości sprzedaży zwiększył się o 13,5 pkt, do 101,7 pkt. Wzrost sprzedaży deklarowało 23 proc. badanych przedsiębiorstw.

Poprawa popytu może dawać firmom większą przestrzeń do planowania produkcji i realizacji zamówień. Nie przekłada się jednak automatycznie na decyzje o rozbudowie zakładów czy zakupie nowych maszyn. Przedsiębiorstwa nadal muszą brać pod uwagę niepewność gospodarczą oraz koszty prowadzenia działalności.

Inwestycje pozostają najsłabszym punktem

Mimo poprawy ogólnego wskaźnika inwestycje nadal są najsłabszym komponentem MIK. W październiku ich wartość wzrosła o 9,1 pkt miesiąc do miesiąca, ale wyniosła zaledwie 76,4 pkt. Wydatki inwestycyjne poniosło 34 proc. badanych firm.

Najczęściej wskazywanym powodem braku inwestycji był brak takiej potrzeby – deklarowało go 48 proc. przedsiębiorstw. Wskaźnik inwestycji odnotował również najgłębszy spadek w ujęciu rocznym spośród komponentów indeksu.

Dane sugerują, że poprawa bieżącej koniunktury nie wystarcza jeszcze do wyraźnego zwiększenia aktywności inwestycyjnej. Dla producentów oznacza to konieczność dokładnego analizowania opłacalności modernizacji, zakupu urządzeń i zwiększania mocy produkcyjnych.

Produkcja wraca powyżej poziomu neutralnego

W październiku pozytywne nastroje przeważały w trzech branżach: handlu, produkcji i budownictwie.

Wskaźnik dla produkcji wzrósł o 5,6 pkt, do 105,3 pkt. Handel osiągnął 105,5 pkt po wzroście o 12,8 pkt, natomiast budownictwo poprawiło wynik o 1,7 pkt, do 101 pkt.

Jednocześnie w produkcji widoczne są sygnały, że część firm dysponuje większymi mocami niż wynikałoby to z aktualnego portfela zamówień. 21 proc. przedsiębiorstw produkcyjnych oceniało swoje moce jako zbyt duże względem liczby zamówień, a 13 proc. planowało redukcję zatrudnienia.

Odmiennie wyglądała sytuacja w budownictwie, gdzie 17 proc. firm wskazywało na zbyt małe moce produkcyjne. Może to sygnalizować większe zapotrzebowanie na możliwości realizacji zleceń w tej branży. <Cite refs={["turn493889search0"]}/>

Koszty pracy i energii nadal obciążają przemysł

W październiku najważniejszymi barierami działalności firm pozostawały koszty pracownicze, niepewność sytuacji gospodarczej i rosnące ceny energii. Każdą z tych przeszkód wskazywało ponad 60 proc. przedsiębiorstw.

W sektorze produkcyjnym szczególnie silnie odczuwane były koszty pracy i energii – obie bariery wskazywało po 70 proc. firm. Ponad 40 proc. przedsiębiorstw w całej gospodarce zwracało również uwagę na problemy z dostępnością pracowników oraz zatory płatnicze.

W takich warunkach przedsiębiorstwa muszą szukać sposobów na poprawę efektywności, jednocześnie ostrożnie zarządzając wydatkami. Modernizacja procesów, lepsze wykorzystanie istniejących maszyn i ograniczanie strat mogą być równie ważne jak inwestycje w nowe moce produkcyjne.

Płynność firm poprawia się, zatrudnienie słabnie

Najwyżej ocenianym komponentem MIK była płynność finansowa, która osiągnęła 129,9 pkt, rosnąc o 12,2 pkt miesiąc do miesiąca. 56 proc. przedsiębiorstw deklarowało środki pozwalające na funkcjonowanie przez ponad trzy miesiące, a kolejne 27 proc. dysponowało rezerwami na dwa–trzy miesiące.

Wskaźnik wynagrodzeń wyniósł 111,1 pkt, a 92 proc. firm planowało utrzymać płace na dotychczasowym poziomie. Jednocześnie wskaźnik zatrudnienia spadł do 98,3 pkt. Większość przedsiębiorstw nie przewidywała zmian w liczbie pracowników, ale 9 proc. planowało redukcje.

Ożywienie bez wyraźnego przełomu inwestycyjnego

Październikowy odczyt MIK pokazuje poprawę nastrojów i odbicie sprzedaży oraz nowych zamówień. Nie oznacza jednak, że przedsiębiorstwa weszły w fazę szeroko zakrojonej ekspansji. Niska ocena inwestycji, presja kosztowa i niepewność nadal ograniczają skłonność do podejmowania długoterminowych zobowiązań.

 

Dla polskiego przemysłu najbliższe miesiące będą okresem poszukiwania równowagi między rosnącymi możliwościami sprzedaży a kosztami produkcji. O tym, czy poprawa koniunktury przełoży się na trwały wzrost, zdecydują między innymi utrzymanie popytu, sytuacja na rynku energii oraz gotowość firm do inwestowania w rozwój.