Polacy coraz rzadziej wybierają własną firmę

 

Zainteresowanie prowadzeniem własnej działalności gospodarczej w Polsce wyraźnie spada. W 2025 r. własną firmę lub działalność rolniczą prowadziło 7,3 proc. Polaków w wieku 18-69 lat. Jednocześnie liczba rejestracji jednoosobowych działalności gospodarczych pozostaje stosunkowo wysoka. Dane pokazują, że założenie firmy coraz częściej nie oznacza jednak budowania długoterminowego biznesu.

Coraz mniej osób chce prowadzić własną firmę

Według najnowszej edycji Bilansu Kapitału Ludzkiego w 2025 r. własną działalność gospodarczą lub rolniczą prowadziło 7,3 proc. Polaków w wieku 18-69 lat. W latach 2021-2022 było to 14,1 proc.

Skalę tego spadku należy jednak interpretować ostrożnie, ponieważ w ostatniej edycji badania zmieniono sposób zadawania pytania.

Znacznie bardziej jednoznaczny jest trend dotyczący planów zawodowych. W 2025 r. założenie własnej firmy rozważało niespełna 21 proc. osób poszukujących pracy. W latach 2021-2022 było to 26 proc., a w 2017 r. aż 32 proc.

W ciągu ośmiu lat odsetek osób rozważających rozpoczęcie działalności zmniejszył się więc o blisko 11 pkt. proc.

Prawie 480 tys. nowych JDG

Spadek zainteresowania przedsiębiorczością nie oznacza jednak załamania liczby nowych firm. W 2025 r. w Polsce zarejestrowano blisko 480 tys. jednoosobowych działalności gospodarczych.

Na 1000 mieszkańców w wieku produkcyjnym przypadały 22 rejestracje JDG. W 2019 r. było ich 20.

Jednocześnie różnica pomiędzy liczbą rejestracji a liczbą wniosków o zakończenie działalności wyniosła 13 na 1000 mieszkańców – dokładnie tyle samo co w 2019 r.

Oznacza to, że pod względem liczby powstających i kończących działalność firm sytuacja pozostaje zbliżona do poziomu sprzed pandemii. Nie pokazuje to jednak trwałości nowo powstałych przedsiębiorstw.

Gdzie powstaje najwięcej firm?

Najwięcej nowych JDG w przeliczeniu na 1000 mieszkańców w wieku produkcyjnym zarejestrowano w 2025 r. w województwach zachodniopomorskim – 19, pomorskim – 17 oraz mazowieckim – 16.

Najniższy poziom odnotowano w województwach opolskim, podlaskim i świętokrzyskim – po 11 rejestracji na 1000 mieszkańców.

W porównaniu z 2019 r. wskaźnik liczby nowych działalności zmniejszył się we wszystkich województwach. Największy spadek, o 4 rejestracje na 1000 mieszkańców, odnotowano w województwach lubuskim, wielkopolskim i zachodniopomorskim.

Koszty i regulacje zniechęcają przedsiębiorców

Jednym z powodów słabszego zainteresowania prowadzeniem własnej firmy mogą być rosnące koszty działalności oraz niepewność gospodarcza. Wśród czynników wskazywanych przez przedsiębiorców znajdują się m.in. wysokość płacy minimalnej, obciążenia podatkowe oraz zmiany regulacyjne.

Potwierdzają to dane Global Entrepreneurship Monitor. Wśród osób, które zakończyły działalność w 2024 r., 35 proc. wskazało brak rentowności, a 28 proc. jako przyczynę podało uwarunkowania polityczne, regulacyjne i podatkowe.

Dla porównania w Europie ten drugi czynnik wskazało średnio 10 proc. badanych.

JDG nie zawsze oznacza rozwój biznesu

Wysoka liczba nowych działalności gospodarczych przy jednoczesnym spadku zainteresowania przedsiębiorczością może wyglądać jak sprzeczność. Częściowo wynika ona jednak ze specyfiki polskiego rynku pracy.

Niektóre JDG powstają w związku z przejściem z umowy o pracę na współpracę B2B. W takim przypadku działalność gospodarcza może być sposobem organizacji pracy, a nie próbą stworzenia niezależnego przedsiębiorstwa rozwijającego własne produkty lub usługi.

Część działalności jest również krótkotrwała, zawieszana albo szybko zamykana. Dostępne dane nie pozwalają jednak określić dokładnej skali tzw. zależnego samozatrudnienia.

Polski biznes staje się bardziej zmienny

Dane wskazują, że polska przedsiębiorczość przechodzi zmianę. Z jednej strony nadal powstają setki tysięcy jednoosobowych działalności gospodarczych, z drugiej coraz mniej osób deklaruje zainteresowanie prowadzeniem własnego biznesu.

Rosnące koszty, zmiany regulacyjne i niepewność gospodarcza mogą sprawiać, że przedsiębiorcy ostrożniej podchodzą do podejmowania ryzyka.

Wysoka liczba rejestracji JDG nie musi więc oznaczać rosnącej przedsiębiorczości. Coraz większe znaczenie ma to, ile nowych firm utrzymuje się na rynku, rozwija działalność i tworzy miejsca pracy.