Polska ma dojrzałe firmy, ale brakuje nowych biznesów

 

Polska ma silną grupę dojrzałych przedsiębiorstw, ale wciąż powstaje stosunkowo niewiele nowych firm

Z raportu Global Entrepreneurship Monitor (GEM) Polska 2026, przygotowanego przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości i Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach, wynika, że zaledwie 2,9 proc. dorosłych Polaków prowadzi młode przedsiębiorstwa. Jednocześnie 12,3 proc. zarządza firmami działającymi na rynku od ponad 3,5 roku. Słaby napływ nowych biznesów może w dłuższej perspektywie ograniczać rozwój gospodarki, konkurencję i tempo wdrażania innowacji.

Niewiele nowych firm na tle Europy

W Polsce we wczesną przedsiębiorczość zaangażowanych jest około 632 tys. osób. Tymczasem liczba osób prowadzących dojrzałe przedsiębiorstwa sięga 2,7 mln. W 2025 r. udział młodych firm wzrósł o 0,4 pkt proc. rok do roku, natomiast udział firm dojrzałych zmniejszył się o 0,5 pkt proc.

Na tle innych państw wynik Polski pozostaje słaby. Kraj zajmuje 46. miejsce spośród 48 gospodarek objętych badaniem pod względem udziału osób prowadzących młode przedsiębiorstwa. Średnia europejska wynosi 10,3 proc., czyli ponad trzykrotnie więcej niż w Polsce.

Inaczej wygląda sytuacja dojrzałych firm. Ich udział w Polsce wynosi 12,3 proc., przy średniej europejskiej na poziomie 7 proc. Polska zajmuje pod tym względem siódme miejsce w zestawieniu.

Dane pokazują, że polska przedsiębiorczość opiera się przede wszystkim na firmach, które zdążyły już zbudować swoją pozycję rynkową. Wyzwaniem pozostaje stworzenie warunków, w których więcej osób będzie decydować się na rozpoczęcie działalności gospodarczej.

Polacy wierzą w swoje umiejętności, ale obawiają się porażki

Raport GEM wskazuje na wyraźną rozbieżność między oceną własnych kompetencji a rzeczywistymi planami biznesowymi. Aż 53 proc. dorosłych Polaków uważa, że ma wiedzę i umiejętności potrzebne do założenia firmy. Z kolei 77 proc. sądzi, że rozpoczęcie działalności gospodarczej jest łatwe. Mimo tego zaledwie 3 proc. deklaruje zamiar założenia firmy w ciągu najbliższych trzech lat. Średnia europejska wynosi 14 proc.

Jedną z istotnych barier jest obawa przed niepowodzeniem. Spośród osób, które dostrzegają możliwości biznesowe w swoim otoczeniu, 49 proc. nie decyduje się na rozpoczęcie działalności z powodu strachu przed porażką. Jednocześnie tylko 47 proc. Polaków uważa prowadzenie firmy za dobry sposób na życie.

Wyniki sugerują, że problemem nie jest wyłącznie brak pomysłów czy przekonania o własnych kompetencjach. Znaczenie mają również ryzyko związane z prowadzeniem biznesu oraz obawy o możliwość utrzymania firmy na rynku.

Młode przedsiębiorstwa ostrożnie podchodzą do AI

Istotnym obszarem rozwoju firm pozostaje wykorzystanie nowych technologii. Dane GEM pokazują, że tylko 11 proc. właścicieli młodych przedsiębiorstw uważa sztuczną inteligencję za bardzo ważny element realizacji modelu biznesowego i strategii firmy w perspektywie najbliższych trzech lat. Wśród dojrzałych przedsiębiorstw odsetek ten wynosi 16 proc.

To wynik odmienny od obserwowanego w większości badanych państw, gdzie młode firmy częściej niż dojrzałe postrzegają AI jako ważny element przyszłego rozwoju. W Polsce zainteresowanie sztuczną inteligencją jednak rośnie: w ciągu roku udział wskazań wśród młodych firm zwiększył się o 3 pkt proc., a wśród dojrzałych o 1 pkt proc.

Dla przedsiębiorstw przemysłowych technologie cyfrowe mogą wspierać analizę danych, planowanie produkcji, obsługę klientów czy automatyzację powtarzalnych zadań. Sam raport nie przesądza jednak, że większe wykorzystanie AI automatycznie poprawi wyniki firmy. Korzyści zależą m.in. od właściwego doboru rozwiązań, jakości danych, kompetencji pracowników i dopasowania technologii do procesów biznesowych.

Rozwój nowych firm ważny dla konkurencyjności przemysłu

Niewielka liczba młodych przedsiębiorstw może mieć znaczenie nie tylko dla rynku usług, lecz także dla przemysłu. Nowe firmy mogą rozwijać wyspecjalizowane technologie, dostarczać rozwiązania dla zakładów produkcyjnych i tworzyć nowe modele współpracy z większymi przedsiębiorstwami. Dojrzałe firmy zapewniają z kolei doświadczenie, stabilność i zaplecze, które mogą sprzyjać rozwojowi całych łańcuchów dostaw.

Wzmacnianie przedsiębiorczości wymaga zatem nie tylko zachęcania do zakładania działalności, ale również zapewnienia młodym firmom warunków do przetrwania pierwszych lat, inwestowania i rozwijania kompetencji technologicznych.

Wyniki GEM Polska 2026 pokazują, że Polska ma solidną bazę dojrzałych przedsiębiorstw, ale znacznie słabszy napływ nowych biznesów niż wiele europejskich gospodarek. W dłuższej perspektywie o konkurencyjności polskiej gospodarki może decydować zarówno rozwój obecnych firm, jak i zdolność do tworzenia nowych przedsiębiorstw, które będą wdrażać innowacje i odpowiadać na zmieniające się potrzeby rynku.