Technologie dual-use szansą dla polskiego przemysłu

Drony, technologie satelitarne, rozwiązania cyfrowe i systemy wykorzystywane zarówno w sektorze cywilnym, jak i obronnym mogą stać się jednym z nowych kierunków rozwoju polskiego przemysłu.

Aż 70 proc. polskich firm uważa technologie podwójnego zastosowania za istotny obszar rozwoju w perspektywie najbliższych 3–5 lat. Problemem pozostają jednak długie procedury certyfikacyjne, brak przewidywalności zamówień oraz bariery administracyjne.

Technologie dual-use, czyli rozwiązania mogące znaleźć zastosowanie zarówno na rynku cywilnym, jak i w obronności, zyskują coraz większe znaczenie dla przemysłu. Rosnące wydatki na bezpieczeństwo w Polsce i Europie tworzą nowe możliwości dla firm technologicznych, produkcyjnych i usługowych.

Według raportu Ayming „Dual-use. Biznes w ekosystemie bezpieczeństwa” 70 proc. polskich przedsiębiorstw uważa ten obszar za istotny dla swojego rozwoju w perspektywie 3–5 lat. Połowa firm już prowadzi działalność związaną z technologiami podwójnego zastosowania albo dostrzega w nich potencjał biznesowy.

Dual-use coraz ważniejsze dla przemysłu

Technologie podwójnego zastosowania obejmują szerokie spektrum rozwiązań. Są wśród nich m.in. drony, systemy satelitarne, technologie komunikacyjne, rozwiązania cyfrowe, systemy obserwacji i rozpoznania czy technologie związane z cyberbezpieczeństwem.

Ich wspólną cechą jest możliwość wykorzystania tej samej technologii w różnych sektorach gospodarki.

Dla przedsiębiorstw przemysłowych oznacza to możliwość budowania produktów i kompetencji, które nie są uzależnione wyłącznie od jednego rynku. Rozwiązanie opracowane na potrzeby przemysłu cywilnego może znaleźć zastosowanie w obronności, a technologia rozwijana pierwotnie dla wojska może później trafić do sektora komercyjnego.

Taki model może również ułatwiać polskim firmom rozwijanie własnych kompetencji technologicznych i zwiększanie wartości dodanej w krajowym przemyśle.

Firmy widzą rolę prywatnego przemysłu w bezpieczeństwie

Polskie przedsiębiorstwa dostrzegają również rosnącą rolę sektora prywatnego w systemie bezpieczeństwa. 53 proc. badanych firm ocenia ją jako kluczową lub ważną, a kolejne 35 proc. wskazuje odpowiedź pośrednią.

To ważna zmiana z punktu widzenia przemysłu. Rozwój nowoczesnych zdolności obronnych nie opiera się bowiem wyłącznie na tradycyjnych producentach uzbrojenia.

Coraz większe znaczenie mają firmy specjalizujące się w elektronice, automatyce, oprogramowaniu, robotyce, telekomunikacji, optyce, przetwarzaniu danych czy produkcji zaawansowanych komponentów.

W efekcie rozwój sektora bezpieczeństwa może oddziaływać na znacznie większą część gospodarki niż sam przemysł zbrojeniowy.

Drony i technologie satelitarne otwierają nowe możliwości

Jednym z najbardziej widocznych obszarów rozwoju technologii dual-use są systemy bezzałogowe i technologie kosmiczne.

Drony mogą być wykorzystywane zarówno do zastosowań wojskowych, jak i przemysłowych, energetycznych, logistycznych czy inspekcyjnych. Podobnie technologie satelitarne znajdują zastosowanie w obserwacji Ziemi, nawigacji, komunikacji i monitorowaniu infrastruktury.

Rozwój tych obszarów oznacza zapotrzebowanie nie tylko na gotowe urządzenia, ale również na podzespoły, elektronikę, oprogramowanie, systemy sterowania, sensory oraz technologie przetwarzania danych.

To właśnie w takich segmentach polskie przedsiębiorstwa mogą szukać możliwości wejścia do nowych łańcuchów dostaw.

Polska może rozwijać technologie, a nie tylko dostarczać komponenty

Jednym z kluczowych wyzwań pozostaje zwiększenie udziału krajowych przedsiębiorstw w rozwijającym się rynku.

Włączenie polskich firm w realizację zamówień związanych z bezpieczeństwem może przynieść korzyści wykraczające poza samą wartość kontraktów. Istotne jest również zdobywanie kompetencji, rozwój zaplecza produkcyjnego, szkolenie kadr oraz transfer technologii.

Eksperci wskazują na potrzebę takiego konstruowania zakupów, aby polskie firmy mogły uczestniczyć m.in. w serwisie, logistyce i szkoleniu personelu, a także uzyskiwały możliwość rozwijania własnych produktów i usług.

Dla przemysłu oznacza to szansę na przejście od prostego podwykonawstwa do bardziej zaawansowanych segmentów łańcucha wartości.

Największą barierą są procedury

Potencjał rynku dual-use jest duży, ale przedsiębiorstwa wskazują również na bariery utrudniające jego wykorzystanie.

40 proc. firm biorących udział w badaniu Ayming wskazuje jako problem długi i niejasny proces testów, dopuszczeń i certyfikacji. W przypadku przedsiębiorstw technologicznych i MŚP szczególnym wyzwaniem mogą być również procedury związane z koncesjami, dostępem do informacji niejawnych oraz poświadczeniami bezpieczeństwa przemysłowego.

Według przedstawicieli branży proces wejścia do obszaru dual-use może trwać nawet 2–3 lata. Tak długi okres może ograniczać zdolność mniejszych przedsiębiorstw do szybkiego reagowania na pojawiające się zamówienia.

Przemysł potrzebuje przewidywalnego popytu

Kolejną barierą jest brak odpowiedniej przewidywalności zamówień. 20 proc. polskich firm wskazuje brak przewidywalnych planów zakupów lub długoterminowego sygnału popytu jako przeszkodę dla większych inwestycji w technologie podwójnego zastosowania.

Dla przedsiębiorstwa przemysłowego decyzja o uruchomieniu nowej produkcji oznacza często konieczność zakupu maszyn, stworzenia linii technologicznej, zatrudnienia i przeszkolenia pracowników oraz uzyskania odpowiednich certyfikatów.

Bez odpowiedniej przewidywalności rynku takie inwestycje są obarczone dużym ryzykiem.

Dotyczy to szczególnie MŚP, które nie dysponują takim kapitałem jak największe przedsiębiorstwa przemysłowe.

Technologie cyfrowe mogą być polską specjalnością

Jednym z obszarów, w których Polska może posiadać szczególnie dobre warunki do rozwoju technologii dual-use, jest sektor cyfrowy.

Polska dysponuje rozbudowanym sektorem IT oraz kompetencjami w zakresie tworzenia oprogramowania i usług cyfrowych. Według przedstawicieli Polskiej Izby Dual Use kraj może mieć szansę na rozwój jako hub technologii cyfrowych dual-use dla Europy Środkowej, a potencjalnie również szerszego rynku europejskiego.

Z punktu widzenia przemysłu oznacza to jednak konieczność łączenia kompetencji programistycznych z produkcją sprzętu, elektroniką, automatyką oraz integracją systemów.

Dual-use może napędzać inwestycje przemysłowe

Rozwój technologii podwójnego zastosowania może w najbliższych latach stać się jednym z czynników pobudzających inwestycje w polskim przemyśle.

Potencjalne korzyści nie ograniczają się do producentów uzbrojenia. Nowe zamówienia mogą generować popyt na maszyny, elektronikę, komponenty, usługi inżynieryjne, automatykę, systemy kontroli jakości czy rozwiązania cyfrowe.

Warunkiem jest jednak stworzenie przedsiębiorstwom możliwości długoterminowego planowania.

Polska ma szansę wykorzystać rosnące zapotrzebowanie na technologie dual-use do rozwoju własnego przemysłu, ale kluczowe będzie przełożenie rosnących wydatków na bezpieczeństwo na krajowe kompetencje produkcyjne i technologiczne. Jeśli firmy otrzymają przewidywalny sygnał popytu, sprawniejsze procedury oraz możliwość uczestniczenia w łańcuchach dostaw, technologie podwójnego zastosowania mogą stać się nie tylko elementem systemu bezpieczeństwa, ale również ważnym impulsem dla modernizacji i rozwoju polskiego przemysłu.