Zamówienia publiczne mają wspierać przemysł UE

 

UE chce wykorzystać zamówienia publiczne do wzmacniania europejskiego przemysłu

Unia Europejska coraz wyraźniej postrzega zamówienia publiczne nie tylko jako narzędzie zakupu towarów i usług, ale również jako instrument wspierający rozwój europejskiego przemysłu, technologii i bezpieczeństwa gospodarczego.

W kolejnych projektach regulacji pojawiają się rozwiązania promujące kryteria pozacenowe, które mają uwzględniać m.in. pochodzenie produktów, wartość dodaną tworzoną w Europie czy wpływ na realizację celów klimatycznych.

Europa chce ograniczać zależność od zagranicznych dostawców

Nowe propozycje Komisji Europejskiej związane z technologiami bezemisyjnymi, chmurą obliczeniową czy sztuczną inteligencją zakładają większe preferencje dla rozwiązań rozwijanych i produkowanych w Europie.

Powodem jest rosnąca zależność od dostawców spoza UE w kluczowych obszarach gospodarki. Dotyczy to między innymi:

• usług chmurowych,
• sztucznej inteligencji,
• technologii energetycznych,
• baterii i magazynów energii,
• fotowoltaiki,
• zaawansowanych technologii cyfrowych.

Eksperci podkreślają, że budowanie silniejszych europejskich łańcuchów dostaw może zwiększyć odporność gospodarki na napięcia geopolityczne i ograniczenia handlowe.

Kryterium najniższej ceny nadal dominuje w Polsce

Mimo rosnącego znaczenia jakości, innowacyjności czy bezpieczeństwa dostaw, w Polsce nadal bardzo często o wyniku przetargów decyduje przede wszystkim cena.

W 2023 r. blisko 60 proc. postępowań prowadzonych powyżej progów unijnych rozstrzygano wyłącznie na podstawie najniższej ceny. Zdaniem ekspertów takie podejście nie zawsze pozwala wybierać rozwiązania najbardziej korzystne w dłuższej perspektywie.

Coraz częściej podkreśla się, że przy zakupach dotyczących nowych technologii, transformacji energetycznej czy infrastruktury cyfrowej równie ważne powinny być:

• jakość wykonania,
• bezpieczeństwo dostaw,
• niezawodność rozwiązań,
• efektywność energetyczna,
• lokalna wartość dodana.

Przemysł może skorzystać na zmianach

Rozszerzenie stosowania kryteriów pozacenowych może stworzyć nowe możliwości dla europejskich i polskich przedsiębiorstw działających w sektorach strategicznych. Dotyczy to szczególnie firm związanych z:

• przemysłem maszynowym,
• energetyką,
• technologiami środowiskowymi,
• cyfryzacją,
• produkcją komponentów przemysłowych,
• nowoczesnymi usługami technologicznymi.

Dzięki temu większe znaczenie mogłyby zyskać rozwiązania oferujące wysoką jakość, innowacyjność oraz rozwijane w europejskich łańcuchach dostaw.

Potrzebne nowe kompetencje po stronie zamawiających

Eksperci zwracają jednak uwagę, że skuteczne wdrożenie nowych zasad będzie wymagało odpowiedniego przygotowania instytucji publicznych. Kryteria pozacenowe są bardziej złożone niż proste porównanie ofert pod względem ceny, dlatego konieczne może być opracowanie jednolitych metod oceny oraz zwiększenie kompetencji osób odpowiedzialnych za prowadzenie postępowań.

Zdaniem analityków zamówienia publiczne mogą w przyszłości odegrać istotną rolę w budowaniu konkurencyjności europejskiej gospodarki, wspieraniu lokalnego przemysłu oraz wzmacnianiu bezpieczeństwa technologicznego i gospodarczego Unii Europejskiej.