Europejczycy tylko umiarkowanie boją się automatyzacji pracy. Nowe badania pokazują ciekawy zwrot w nastrojach

Automatyzacja i robotyzacja coraz mocniej zmieniają rynek pracy w Europie, jednak najnowsze badania wskazują, że obawy społeczne nie są tak silne, jak mogłoby się wydawać. Zespół badaczek z Uniwersytetu Warszawskiego przeanalizował opinie ponad 6,5 tys. pracowników z Polski, Czech, Słowacji, Węgier, Niemiec i Austrii. Wynik? Tylko 15,9% respondentów deklaruje realny lęk przed automatyzacją swojej pracy.

To znacząco niższy poziom obaw, niż często sugeruje publiczna debata.

Co czwarty pracownik spodziewa się automatyzacji swojego stanowiska

Choć niepewność wobec przyszłości dotyczy stosunkowo niewielkiej części badanych, to jednocześnie:

• 17,2% obawia się, że w ciągu najbliższej dekady straci obecną pracę,

• 25,9% sądzi, że ich zadania zostaną w tym czasie zautomatyzowane,

• 1/3 badanych spodziewa się masowego bezrobocia technologicznego.

Co ciekawe, ci pracownicy, którzy już mieli styczność z automatyzacją — zarówno wspierającą pracę, jak i zastępującą część zadań — częściej deklarują obawy o przyszłość zawodową. Zwiększony poziom lęku widać również w branżach intensywnie wykorzystujących roboty przemysłowe i systemy automatyki.

Pracownicy przeceniają ryzyko ogólne, a niedoszacowują... własne

Jednym z najbardziej interesujących wniosków z raportu jest dysonans między oceną globalnych zagrożeń a postrzeganiem własnej sytuacji.
Spośród osób, które:

• są przekonane, że ich zadania zostaną zautomatyzowane,

• oraz sądzą, że automatyzacja spowoduje masowe bezrobocie,

— tylko ok. 30% realnie obawia się o utratę własnego stanowiska.

To sugeruje, że lęk przed automatyzacją jest bardziej ogólną narracją społeczną niż indywidualnym poczuciem zagrożenia.

Eurobarometr: Europejczycy wciąż nieufni wobec robotów i AI, choć nastroje powoli się poprawiają

Dane z najnowszego Eurobarometru (2024) pokazują, że postawy wobec automatyzacji zmieniają się w kierunku większej akceptacji, ale nadal dominuje nieufność.

• 66% Europejczyków uważa, że roboty i AI „odbierają pracę” – spadek o 6 pkt proc. od 2017 r.

• 32% postrzega automatyzację jako zjawisko negatywne.

• Jednocześnie 66% zgadza się, że roboty powinny przejmować zadania powtarzalne i monotonne.

To właśnie pracownicy wykonujący rutynowe obowiązki najczęściej deklarują lęk przed automatyzacją — co jest spójne z wynikami badań nad podatnością zawodów na zastępowanie przez technologię.

Czy pracownicy są gotowi na cyfrową transformację? Wyniki nie są optymistyczne

Przyspieszony rozwój AI, automatyki i robotyki stawia pytanie o gotowość europejskiej siły roboczej na technologiczne przyspieszenie.

• 75% badanych uważa, że ma wystarczające kompetencje cyfrowe do obecnej pracy.
  Jednak od 2019 r. ten odsetek spadł o 7 pkt proc., co może świadczyć o rosnących wymaganiach technologicznych.

• 68% deklaruje, że pracodawcy zapewniają im narzędzia i szkolenia cyfrowe.

Jednak wciąż duża grupa pracowników może mieć trudności z dostosowaniem się do nowych technologii, co z kolei prowadzi do większego oporu przed automatyzacją — zwłaszcza w firmach, które szybko wdrażają innowacje.

Co oznaczają te wyniki dla przemysłu?

Dla polskich i europejskich firm produkcyjnych dane te są ważnym sygnałem:

• automatyzacja nie wywołuje masowej paniki, ale pojawia się lęk wśród pracowników wykonujących zadania rutynowe,

• gotowość kompetencyjna pracowników maleje, mimo rosnących wymagań technologicznych,

• konieczne będzie większe wsparcie szkoleniowe, aby utrzymać tempo transformacji przemysłu.

W kontekście rozwoju robotyzacji, automatyki i AI w procesach produkcyjnych oznacza to, że kluczem będzie nie tylko inwestowanie w technologię, ale również w przygotowanie ludzi do współpracy z nią.