Europa ma problem z finansowaniem innowacji

 

Europejskie firmy technologiczne mają coraz większy problem z pozyskaniem kapitału potrzebnego do globalnego skalowania. Unijne fundusze VC dysponują ponad sześciokrotnie mniejszym kapitałem niż fundusze amerykańskie, a ponad połowa inwestycji europejskich funduszy trafia do przedsiębiorstw spoza UE. Problem dotyczy również Polski, mimo rekordowego finansowania startupów w 2026 r.

Europejski kapitał nie wystarcza na skalowanie

Według analizy Europejskiego Banku Centralnego amerykańskie fundusze Venture Capital dysponują około 930 mld EUR, podczas gdy fundusze zlokalizowane w Unii Europejskiej mają około 150 mld EUR.

Różnica jest ponad sześciokrotna i zwiększa się wraz z kolejnymi rundami finansowania. To właśnie na etapie szybkiego skalowania przedsiębiorstwa potrzebują największych nakładów kapitałowych.

Problemem jest również kierunek przepływu pieniędzy. W latach 2015-2025 ponad 50 proc. inwestycji europejskich funduszy VC trafiło do firm spoza UE. Dla porównania amerykańskie fundusze ulokowały poza USA około 20 proc. swoich inwestycji.

W efekcie firma może powstać w Europie i korzystać z europejskiego zaplecza naukowego, ale jej dalszy rozwój może być finansowany przez inwestorów spoza UE.

Polska notuje rekordowy rok na rynku VC

Polski rynek Venture Capital rozwija się, mimo problemów ze skalą finansowania. W pierwszym półroczu 2026 r. wartość finansowania osiągnęła 4,6 mld zł, czyli więcej niż w całym rekordowym wcześniej 2021 r.

Jednocześnie rynek jest silnie skoncentrowany. Około 3,7 mld zł, czyli ponad 80 proc. całego finansowania, przypadło na zaledwie dwie transakcje – ElevenLabs i ICEYE.

Pokazuje to zarówno rosnącą zdolność polskiego ekosystemu do przyciągania dużego kapitału, jak i jego ograniczoną skalę. Sukces największych firm technologicznych jest przy tym związany z wieloma państwami – od miejsca powstania i zespołów badawczych po siedziby prawne i inwestorów.

Problemem są również źródła kapitału

Europa ma nie tylko mniej kapitału VC, ale również inną strukturę inwestorów. W Stanach Zjednoczonych dużą rolę odgrywają fundusze emerytalne, fundacje i inne instytucje dysponujące kapitałem, który może być inwestowany przez wiele lat.

W 2023 r. fundusze emerytalne odpowiadały za około 5 proc. kapitału pozyskiwanego przez europejskie fundusze VC. W USA ich udział przekraczał 50 proc.

To istotna różnica, ponieważ innowacyjne przedsiębiorstwa często potrzebują wieloletniego finansowania i są obarczone wysokim ryzykiem. W Europie część tej luki wypełniają instytucje publiczne.

Europejskie firmy mają potencjał, ale brakuje im kapitału

Analiza EBC wskazuje na jeszcze jeden ważny problem. Europejskie firmy, które nie uzyskały finansowania VC, są przeciętnie większe i rosną szybciej niż porównywalne przedsiębiorstwa amerykańskie.

Może to oznaczać, że problemem nie zawsze jest brak potencjału biznesowego. Firmy mogą mieć produkty, technologie i zdolność do wzrostu, ale nie otrzymują odpowiedniego finansowania na dalszą ekspansję.

W rezultacie część najbardziej perspektywicznych przedsiębiorstw może szukać kapitału poza Europą, a wraz z nim przenosić kolejne etapy rozwoju na inne rynki.

Nie tylko pieniądze decydują o sukcesie

Nie wszyscy eksperci uważają jednak, że europejski problem sprowadza się wyłącznie do niedoboru kapitału VC. Przykładem jest Szwecja, która mimo relatywnie niewielkich krajowych zasobów VC stworzyła jeden z najbardziej skutecznych ekosystemów startupowych w Europie.

Znaczenie ma wcześniejszy etap rozwoju przedsiębiorstw – zdolność do regularnego tworzenia firm technologicznych, które z czasem mogą osiągać globalną skalę.

Istotny jest również mechanizm reinwestowania sukcesu. Założyciele i pracownicy firm, które odniosły sukces, po sprzedaży udziałów mogą sami stawać się inwestorami i mentorami dla kolejnych startupów.

Europa potrzebuje kapitału i silnego ekosystemu

Problem europejskich przedsiębiorstw innowacyjnych może więc mieć dwa źródła. Z jednej strony brakuje kapitału pozwalającego najlepszym firmom przejść od etapu startupu do globalnego przedsiębiorstwa. Z drugiej – w części państw nadal zbyt mało jest firm, które osiągają sukces i mogą zasilać kolejne pokolenie przedsiębiorców kapitałem oraz doświadczeniem.

Dla Polski oznacza to, że rozwój rynku VC powinien obejmować nie tylko zwiększanie dostępności finansowania, ale również budowanie silnego ekosystemu, w którym sukces jednych firm pomaga tworzyć kolejne. Dopiero połączenie kapitału, kompetencji i dojrzałego rynku może pozwolić europejskim przedsiębiorstwom technologicznym skuteczniej konkurować globalnie.