Co przedsiębiorca powinien wiedzieć w związku z Ustawą COVID -19?

USTAWA z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych  (Dz.U. 2020 poz. 373) (dalej „Ustawa”).

Przyjęta w trybie pilnym i opublikowana niezwłocznie po jej uchwaleniu,  w dniu 7 marca  2020 r. Ustawa określa zasady zapobiegania oraz zwalczania zakażenia wirusem SARS-CoV-2 określonego w Ustawie znanym na całym świecie skrótem COVID-19.

Poniżej omawiamy najważniejsze z punktu widzenia przedsiębiorcy, regulacje wprowadzone Ustawą, które mogą wpłynąć bezpośrednio na działalność każdego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą w Polsce.

1. Polecenia zastępujące decyzje administracyjne podlegające natychmiastowemu wykonaniu, bez możliwości odwoławczych; 

Zgodnie z art. 11 Ustaw, w przypadku pojawienia się konieczności podjęcia działań zwalczających COVID-19, Prezes Rady Ministrów może, na wiosek wojewody, wydać przedsiębiorcom - osobom prawnym i jednostkom nie posiadającym osobowości prawnej - polecenia w drodze decyzji administracyjnej, które będą podlegać natychmiastowemu wykonaniu z chwilą ich doręczenia lub ogłoszenia. 

Należy podkreślić, że każdorazowe polecenie/decyzja nie będzie wymagać uzasadnienia.  

Zadania określone taką decyzją (poleceniem) będą finansowane ze środków budżetu państwa i realizowane na podstawie umowy zawartej z przedsiębiorcą. Należy założyć szybki tryb negocjacji umowy z przedsiębiorcą, w której to umowie zostaną określone wszystkie lub zasadnicze elementy pozwalające na realizację polecenia.  W przypadku odmowy podpisania umowy, zadanie będzie wykonywane na podstawie decyzji w trybie natychmiastowym. Wszelkie prace o charakterze planistycznym związane z realizacją powierzonych zadań będą finansowane ze środków własnych przedsiębiorcy i jak się wydaje powinny być uwzględnione w warunkach umowy. 

W sytuacjach nagłych i uzasadnionych, gdy nie będzie czasu ani warunków na ogłoszenie lub przesłanie polecenia,  polecenie będzie mogło być wydawane w formach szczególnych czyli:  ustnie, telefonicznie za pomocą środków komunikacji elektronicznej, a także  za  pomocą innych środków łączności. W takim nagłym przypadku polecenia (decyzje) powinny, jak tylko będzie to możliwe, zostać utrwalone na piśmie w postaci protokołu lub podpisanej przez stronę adnotacji/ notatki dotyczącej treści i warunków polecenia.

1. Wyłączenie działania regulacji ustawowych w zakresie: prawa budowlanego, zagospodarowania przestrzennego, ochrony i opieki nad zabytkami;

W celu przeciwdziałania COVID-19 Ustawa  w art. 12 Ustawy przewiduje wyłączenie stosowania przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo Budowlane (Dz.U. z 2019 poz. 1186 ze zm.) oraz ustawy z dnia 27 marca 2003 o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2020  poz. 293 ze zm.), a także ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2020 r. poz. 282 ze zm.) w sytuacji konieczności projektowania i budowy, a także remontu oraz rozbiórki obiektów budowlanych, w tym także w przypadku konieczności zmiany sposobu użytkowania obiektów budowlanych.  

Należy także odnotować, iż w przypadku konieczności poszerzenia bazy do udzielania świadczeń zdrowotnych, czyli w przypadku konieczności budowy, bądź adaptacji istniejących budynków na potrzeby służby zdrowia Ustawa przewiduje możliwość pominięcia, oprócz procedur wynikających z przytoczonych powyżej regulacji prawnych, także wszelkich przepisów wydanych na podstawie art 22 ust 3 , 4 i 4a ustawy z dnia 15 kwietnia 2011r. o działalności leczniczej. A zatem wymogów dotyczących w szczególności warunków: 
ogólno-przestrzennych, sanitarnych, instalacyjnych, wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia
i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą, w tym systemów teleinformatycznych lub systemów łączności podmiotu wykonującego działalność leczniczą. Rezygnacja w sytuacjach nadzwyczajnych z ustawowych wymogów dotyczących pomieszczeń, w których wykonywana jest działalność lecznicza dotyczy także usług leczniczych świadczonych dla osób pozbawionych wolności jak i jednostek budżetowych oraz jednostek wojskowych.

1. Wyłączenie odpowiedzialności przewoźników lotniczych kolejowych i drogowych, a także zarządzających lotniskami i dworcami za szkody wyrządzone w związku z działaniami władz publicznych mającymi na celu przeciwdziałanie COVID-19;

Warto także podkreślić szczególną sytuację przewoźników wynikającą z regulacji Ustawy. Otóż zgodnie z artykułem 14 Ustawy, zniesiona zostaje odpowiedzialność przewoźników lotniczych, kolejowych i drogowych, a także zarządzających lotniskami i dworcami za wszelkie szkody wyrządzone w związku z działaniami władz publicznych mającymi na celu przeciwdziałanie COVID-19, w wyniku którego przewóz stanie się niemożliwy. Ustawodawca sięga w ustępie 2 art. 14 Ustawy do definicji „okoliczności nadzwyczajnych” określonej w przepisach Rozporządzenia (WE) 261/2004  Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004r., a także uznaje  za taką okoliczność wszelkie uzasadnione działania mające na celu przeciwdziałanie COVID-19. 

4. Zawieszenie stosowania przepisów o zamówieniach publicznych; 

Ustawa w Art. 6 wyłącza stosowanie przepisów o zamówień publicznych do zamówień, których przedmiotem są towary lub usługi niezbędne do przeciwdziałania COVID -19, a zachodzi wysokie prawdopodobieństwo szybkiego
i niekontrolowanego rozprzestrzeniania się choroby lub gdy wymaga tego ochrona zdrowia publicznego. Także w przypadku usług, dostaw lub robót budowlanych udzielanych w związku z zapobieganiem lub zwalczaniem epidemii na obszarze, na którym ogłoszono stan zagrożenia epidemicznego lub stan epidemii wyłącza się stosowanie przepisów o zamówieniach publicznych. 

Uwaga: Niniejszy artykuł został przygotowany jako informacja ogólna.  Nie ma na celu udzielania porad prawnych ani nie może takiej porady prawnej zastąpić. 

Autor: Grażyna Kuźma, radca prawny, partner w Taylor Wessing w Warszawie