Budżet UE: kluczowe miesiące dla przemysłu

 

Negocjacje dotyczące wieloletniego budżetu Unii Europejskiej na lata 2028–2034 wchodzą w decydującą fazę.

Dla europejskiego przemysłu szczególnie istotne będą decyzje dotyczące finansowania konkurencyjności, transformacji energetycznej, obronności, cyfryzacji oraz rozwoju nowoczesnych technologii.

Komisja Europejska zaproponowała budżet o wartości około 2 bln euro. Państwa członkowskie nie są jednak zgodne co do jego wysokości ani sposobu podziału środków. Ostateczny kompromis może mieć bezpośrednie znaczenie dla przedsiębiorstw realizujących inwestycje w automatyzację, technologie cyfrowe, efektywność energetyczną czy modernizację parku maszynowego.

Spór o wielkość i strukturę budżetu

Jedną z głównych osi negocjacji jest konflikt między państwami określanymi jako „oszczędne” a „przyjaciółmi spójności”.

Do pierwszej grupy należą m.in. Niemcy, Dania, Holandia, Austria, Finlandia i Szwecja. Państwa te chcą ograniczenia proponowanego przez Komisję Europejską budżetu, jednocześnie opowiadając się za większymi wydatkami na bezpieczeństwo i konkurencyjność gospodarczą.

Z kolei Polska, Hiszpania i Włochy należą do państw, które chcą utrzymania odpowiedniego poziomu finansowania polityki spójności przy jednoczesnym zwiększeniu nakładów na nowe priorytety Unii.

Propozycja KE zakłada utrzymanie nominalnego poziomu wydatków związanych m.in. ze spójnością i rolnictwem, co w ujęciu realnym oznacza jednak około 14-proc. spadek alokacji w porównaniu z poprzednią perspektywą finansową.

Dla przedsiębiorstw oznacza to potencjalnie mniejszą dostępność części instrumentów wspierających inwestycje regionalne i modernizacyjne.

Więcej pieniędzy na konkurencyjność i bezpieczeństwo

Jednocześnie w przyszłym budżecie coraz większą rolę mają odgrywać nowe priorytety. Wśród nich znajdują się obronność, konkurencyjność europejskiej gospodarki, czyste technologie oraz rozwój strategicznych sektorów przemysłu.

To istotna zmiana z punktu widzenia europejskich producentów. Unia chce ograniczać zależność od dostawców spoza Europy i jednocześnie zwiększać własne zdolności technologiczne.

Finansowanie może więc w większym stopniu trafiać do projektów związanych z modernizacją przemysłu, produkcją strategicznych komponentów, energetyką, cyfryzacją oraz technologiami podwójnego zastosowania.

Dla polskich firm oznacza to możliwość pojawienia się nowych programów inwestycyjnych, ale jednocześnie większą konkurencję o dostępne środki.

Przemysł potrzebuje inwestycji

Europejska polityka budżetowa jest szczególnie ważna w sytuacji, gdy unijny przemysł mierzy się z wysokimi kosztami energii, rosnącą konkurencją ze strony USA i Chin oraz koniecznością modernizacji procesów produkcyjnych.

Inwestycje w automatyzację, robotyzację, cyfryzację czy energooszczędne technologie wymagają dużych nakładów początkowych. Dostęp do finansowania publicznego może w wielu przypadkach przesądzać o tym, czy przedsiębiorstwo zdecyduje się na realizację projektu.

Dlatego dla przemysłu istotne będzie nie tylko to, ile pieniędzy znajdzie się w budżecie UE, ale również na jakie cele będą mogły zostać przeznaczone.

Nowe źródła finansowania UE

Kolejnym elementem negocjacji są tzw. środki własne Unii Europejskiej. Oprócz składek państw członkowskich budżet UE zasilają już m.in. część wpływów z VAT, cła oraz opłata od nierecyklingowanych tworzyw sztucznych.

Rozważane są kolejne źródła dochodów, m.in. związane z ETS, opodatkowaniem tytoniu czy działalnością dużych przedsiębiorstw międzynarodowych. Dyskutowane są również rozwiązania dotyczące opodatkowania niektórych aktywności cyfrowych.

Jednocześnie nowe obciążenia mogą wpływać na koszty prowadzenia działalności gospodarczej. Z punktu widzenia przemysłu kluczowe będzie więc zachowanie równowagi pomiędzy zwiększeniem dochodów UE a utrzymaniem konkurencyjności przedsiębiorstw.

Czyste technologie i transformacja przemysłu

Ważnym elementem przyszłego budżetu ma być również finansowanie transformacji energetycznej i rozwoju czystych technologii.

Dla przemysłu oznacza to potencjalne wsparcie inwestycji związanych z ograniczeniem zużycia energii, modernizacją instalacji, elektryfikacją procesów czy wykorzystaniem nowych technologii energetycznych.

Jednocześnie przedsiębiorstwa będą musiały funkcjonować w otoczeniu coraz większych wymagań dotyczących efektywności energetycznej i ograniczania emisji. Dostęp do środków unijnych może więc złagodzić koszt tej transformacji.

Półprzewodniki stają się strategicznym sektorem

Drugim ważnym obszarem europejskiej polityki przemysłowej jest ograniczenie zależności od importu półprzewodników. Według danych przywołanych przez PIE firmy z UE odpowiadają obecnie za około 9 proc. globalnej wartości rynku półprzewodników.

Znaczenie tego sektora wykracza daleko poza elektronikę. Półprzewodniki są niezbędne dla automatyki przemysłowej, robotów, obrabiarek CNC, samochodów, systemów energetycznych oraz infrastruktury cyfrowej.

Europejskie inwestycje w ten sektor mają więc znaczenie również dla tradycyjnego przemysłu. Stabilniejsze łańcuchy dostaw komponentów elektronicznych mogą ograniczyć ryzyko przestojów i problemów z dostępnością kluczowych podzespołów.

Październik może być przełomowy

Najważniejsze decyzje dotyczące przyszłego budżetu będą zapadać w kolejnych miesiącach. 15–16 października 2026 r. odbędzie się szczyt Rady Europejskiej, podczas którego jednym z głównych tematów będzie perspektywa finansowa na lata 2028–2034.

Ostateczny kompromis będzie miał znaczenie nie tylko dla państw członkowskich i unijnych instytucji. Od jego kształtu zależeć będzie również część możliwości inwestycyjnych europejskich przedsiębiorstw.

Dla przemysłu najważniejsze będzie znalezienie odpowiedzi na trzy pytania: ile środków trafi na konkurencyjność, jak duża będzie pula na modernizację przemysłu i nowych technologii oraz jak łatwo przedsiębiorstwa będą mogły korzystać z dostępnego finansowania.

 

W obliczu rosnącej konkurencji technologicznej ze strony USA i Chin decyzje dotyczące budżetu UE mogą stać się jednym z istotnych elementów europejskiej polityki przemysłowej na kolejne lata.