Sankcje USA i UE uderzają w rosyjską energetykę

Sankcje USA i UE uderzają w rosyjską energetykę. Cios w główne źródło dochodów Kremla

Rosyjska gospodarka znalazła się pod rosnącą presją Zachodu. Stany Zjednoczone i Unia Europejska ogłosiły nowe sankcje wymierzone w kluczowy sektor gospodarki Rosji – energetykę. To bezpośredni cios w najważniejsze źródło dochodów Kremla, które w ostatnich miesiącach i tak zaczęły gwałtownie maleć.

Trump ponownie sięga po sankcje

Administracja Donalda Trumpa zdecydowała o objęciu sankcjami dwóch gigantów rosyjskiego rynku naftowego – Rosnieftu i Łukoila. To pierwsze tego typu restrykcje w trakcie jego obecnej kadencji, ale nie pierwszy raz, gdy Trump używa sankcji jako narzędzia polityki zagranicznej.

Oba koncerny odpowiadają łącznie za około 75 proc. rosyjskiego wydobycia i eksportu ropy. Sankcje oznaczają zakaz współpracy z tymi firmami dla instytucji i obywateli USA, a także tzw. sankcje wtórne, które mogą objąć podmioty z krajów trzecich utrzymujące relacje z Rosnieftem i Łukoilem.

Eksperci podkreślają, że skuteczność tych działań będzie zależeć od determinacji administracji USA w egzekwowaniu przepisów – szczególnie wobec podmiotów próbujących obchodzić restrykcje.

Europa dokręca śrubę energetyczną

Zaledwie dzień po decyzji Waszyngtonu, Unia Europejska ogłosiła 19. pakiet sankcyjny. Jego głównym celem jest uszczelnienie dotychczasowych restrykcji i ograniczenie przychodów Rosji z eksportu surowców energetycznych.

Wśród kluczowych zapisów znalazły się:

• zakaz importu rosyjskiego LNG od 2027 r.,

• sankcje na Gazpromnieft i Rosnieft,

• objęcie restrykcjami kolejnych 117 jednostek tzw. „floty cieni”, czyli tankowców wykorzystywanych do omijania sankcji,

• zakaz inwestycji w nowe projekty wydobywcze.

Łącznie sankcjami Unii objęto już 557 statków, co znacząco utrudni Rosji sprzedaż surowców na globalnym rynku.

Dochody z eksportu topnieją

Dane za pierwsze dziewięć miesięcy 2025 roku pokazują, że dochody Rosji z eksportu ropy, gazu i węgla spadły o ok. 20 proc. w porównaniu z tym samym okresem 2024 roku. Mimo podwyżek podatków i rosnących wydatków wojennych Kreml zmaga się z rekordowym deficytem budżetowym.

Międzynarodowy Fundusz Walutowy prognozuje, że wzrost gospodarczy Rosji w 2025 roku wyniesie zaledwie 1 proc., a w 2026 roku – 1,3 proc. To wyraźny sygnał, że sankcje zaczynają działać, ograniczając zarówno wpływy budżetowe, jak i możliwości inwestycyjne sektora energetycznego.

Rosyjska ropa szuka nowych odbiorców

Największymi nabywcami rosyjskich surowców pozostają obecnie Chiny, Indie i Turcja.

• Rosnieft dostarcza ropę do Chin rurociągami,

• Indie i Turcja zarabiają na jej przetwarzaniu i reeksportowaniu,

• w UE surowce z Rosji trafiają głównie na Słowację i Węgry,

• a rosyjski LNG wciąż kupują Belgia, Francja i Hiszpania.

Jednocześnie Rosnieft i Łukoil zaczęły wyprzedawać swoje aktywa w Europie, m.in. rafinerie w Bułgarii i Rumunii.

Utrata przewagi cenowej i trudne czasy dla Kremla

Nowe sankcje nie tylko ograniczają eksport, ale też niwelują cenową przewagę rosyjskich surowców. Dla Kremla to podwójny cios – trudniej sprzedawać ropę i gaz, a jednocześnie rośnie presja finansowa związana z kosztami wojny i utrzymaniem gospodarki.

W dłuższej perspektywie najbardziej bolesne może okazać się stopniowe odejście UE od rosyjskiego gazu, którego przekierowanie do innych odbiorców jest znacznie trudniejsze niż w przypadku ropy.

Kluczowe liczby:

• 557 – jednostek „floty cieni” objętych sankcjami UE

• 20% – spadek dochodów Rosji z eksportu surowców (I–IX 2025 vs 2024)

• 1% – prognozowany wzrost PKB Rosji w 2025 r. (MFW)

Nowe sankcje USA i UE to wyraźny sygnał, że Zachód nie zamierza łagodzić kursu wobec Moskwy. Tym razem uderzają one nie tylko w symbole rosyjskiej potęgi gospodarczej, ale w jej finansowy fundament – sektor energetyczny, który przez lata finansował zarówno budżet, jak i ekspansję Kremla.