Czyszczenie laserem jako wsparcie utrzymania ruchu

Metoda czyszczenia laserowego jest ekologiczna, nie generuje odpadu na hali produkcyjnej i nie wymaga demontażu maszyn. Jest też mitologizowana.

Szukając w sieci informacji na temat czyszczenia laserowego (inaczej procesu ablacji), można zaobserwować dwa zjawiska. Pierwszym, jest raczej ograniczona merytoryczna wiedza, dostępna na ten temat w serwisach polskojęzycznych. Drugim, bardzo mocny marketing ukierunkowany na sprzedaż cudotwórczych urządzeń laserowych. Komunikacja handlowo – biznesowa często niestety wskazuje metodę czyszczenia laserem, jako objawienie rynku i sposób na rozwiązanie wszelkich dotychczas nierozwiązywalnych problemów szefów UR i technologów, jednak tak nie jest.

Alternatywa dla chemii i piasku – ujęcie obiektywne

Twierdzenie, że ablacja laserowa rozwiąże każdy problem związany z obróbką i przygotowaniem powierzchni jest po prostu nieprawdziwe i nieuczciwe. Światło laserowe stanowi jedno z wielu rozwiązań i może być wykorzystane tam, gdzie nie wolno (np.: wymogi BHP) zastosować metod chemicznych lub strumieniowo ściernych, jak również na przykład wtedy, gdy chcemy działać punktowo nie zatrzymując pracy w zakładzie (np.: szybkie przezbrojenia, czyszczenie miejscowe, czyszczenie wewnątrz maszyn bez ich demontażu).

Sama technologia też nie jest nowa, o czym świadczą chociażby badania Wojskowej Akademii Technicznej realizowane już w 2004 roku (czyli ponad 16 lat temu), lub powszechne zastosowanie laserów, jako wsparcia w procesach renowacji zabytków i dzieł sztuki.

Niemniej jednak – bazując na obserwacjach rynku – można przyjąć, że technologia czyszczenia laserem:

• nie jest powszechna (np.: tak jak piaskowanie, czy suchy lód);
• odznacza się wysokim progiem wejścia (koszt zakupu urządzenia);
• wzbudza obawy przedstawicieli Służb Utrzymania Ruchu i Działów Technologii, w obszarze praktycznego i bezpiecznego zastosowania.

O co chodzi w czyszczeniu światłem laserowym?

Lasery czyszczące zostały wyprodukowane z wykorzystaniem rozwiązań zastosowanych w laserach tnących. Standardowo maszyna czyszcząca wyposażona jest w jednostkę centralną (określaną potocznie jako „źródło laserowe”), połączoną światłowodem z głowicą oraz układ chłodzenia. Do tego oczywiście dochodzą podzespoły i rzecz najważniejsza, czyli oprogramowanie. Urządzenia występują w różnych wersjach: od plecakowych poprzez mobilne, na stacjonarnych zestawach kończąc. Praca może być wykonywana w sposób ręczny lub zautomatyzowany – oczywista kwestia zdefiniowania potrzeb, budżetu i ROI.

W wyniku atakowania powierzchni wiązką światła o określonej częstotliwości i długości fali dochodzi do odparowania zanieczyszczeń z powierzchni. Efektem ubocznym procesu są przede wszystkim:

• mgła usuniętego brudu;
• wzrost temperatury czyszczonego obiektu.

Zanieczyszczenia (odpady) przeważnie usuwane są na bieżąco za pomocą odciągu zespolonego z głowicą i trafiają od razu do odkurzacza przemysłowego. Stopień nagrzania powierzchni jest uzależniony od jej rodzaju, nawarstwienia i typu zabrudzeń, dedykowanej parametryzacji lasera czyszczącego, a także czasu ekspozycji na światło w tym tempa jego przesuwu.

Efektem końcowym czyszczenia laserowego jest uzyskanie pierwotnej, czystej i odtłuszczonej powierzchni, włącznie z odparowaniem brudu z wżer i innych ciężko dostępnych powierzchniowych ubytków eksploatacyjnych.

Prawidłowe dobranie parametrów pracy lasera czyszczącego do typu powierzchni i rodzaju zabrudzenia, nie powoduje zmian w zakresie chropowatości powierzchni, jak również nie narusza struktury i właściwości własnych obiektu.

Zalecenie – nie lekceważ prób technologicznych

Chcąc skorzystać z technologii laserowej należy zawsze (oprócz kosztów) oszacować ryzyko. Odwołując się ponownie do obserwacji własnych rynku usług czyszczenia laserowego, w większości przypadków konieczne są próby technologiczne, zgodnie z przysłowiem: „Lepiej na zimne dmuchać niż się sparzyć” (to ostatnie w przypadku lasera czyszczącego jest więcej niż możliwe☺

Spontaniczne, darmowe prezentacje oparte głównie na akcentowaniu mocy urządzenia, połączone z pracą na tak zwane „oko” i udowadnianiem, że laser może wszystko i szybciej, wielokrotnie już doprowadziły do przegrzania powierzchni, fizycznej deformacji kształtu, zmiany właściwości obiektu, czy trwałego uszkodzenia (na przykład form wtryskowych). Nie o to w tym wszystkim chodzi.

Warto poświęcić czas i środki na bliższe przyjrzenie się procesowi, który może okazać się dla zakładu dobrym sposobem na lepsze funkcjonowanie (ciągłe doskonalenie), oszczędzając czas i obniżając koszty SUR, technologii czy produkcji w rozumieniu całkowitego kosztu wytworzenia. Ale to jedynie zalecenie. Każdy działa według swoich zasad i koncepcji.

Laboratoryjna kontrola (przed/po) – miej pewność

W uzasadnionych przypadkach należy przeprowadzić kontrolę laboratoryjną próbek przed i po procesie czyszczenia laserem. Co w praktyce oznacza sformułowanie „uzasadniony przypadek”? Obiekty (powierzchnie) działające w wysokich temperaturach i zbudowane ze stopów o wysokiej wytrzymałości raczej nie wymagają kontroli laboratoryjnej.

Jeżeli mamy do czynienia z elementami wrażliwymi i istnieje możliwość pozyskania próbki, racjonalnym biznesowo i słusznym jest wykonanie adekwatnych testów. Mogą to być na przykład pomiary stereoskopowe, mikrostrukturalne, czy skaningowe. Mając rozwiane wszystkie wspomniane wyżej wątpliwości, można z powodzeniem zacząć używać światła, bo jest dobre i skuteczne.

Autor: SANDSHOT
Strona: www.sandshot.pl