Weto prezydenta dla SAFE. Co z miliardami na obronność?

Prezydent wetuje ustawę o SAFE. Spór o miliardy na obronność.

Prezydent Karol Nawrocki zawetował ustawę umożliwiającą Polsce udział w unijnym programie finansowania obronności SAFE (Security Action for Europe). Decyzja oznacza wstrzymanie wdrożenia mechanizmu, który miał otworzyć Polsce dostęp do około 44 mld euro preferencyjnych pożyczek z unijnego funduszu przeznaczonego na rozwój przemysłu obronnego i modernizację armii.

W uzasadnieniu prezydent wskazał m.in. na ryzyko nadmiernego zadłużenia oraz obawy o ograniczenie suwerenności finansowej państwa. Według niego mechanizm SAFE mógłby wiązać się z długoterminowym zobowiązaniem finansowym, które ostatecznie obciążyłoby polskich podatników.

Ostre reakcje rządu i spór polityczny

Decyzja wywołała natychmiastową reakcję rządu. Premier Donald Tusk zapowiedział pilne działania, podkreślając, że finansowanie z programu SAFE jest ważne dla zwiększenia zdolności obronnych Polski w obliczu zagrożeń bezpieczeństwa w Europie.

Rząd argumentuje, że preferencyjne pożyczki z UE mogłyby przyspieszyć rozwój krajowego przemysłu zbrojeniowego i zwiększyć produkcję sprzętu wojskowego. Z kolei krytycy programu wskazują na potencjalne ograniczenia w wykorzystaniu środków oraz długoterminowe koszty finansowe.

Co dalej z programem SAFE w Polsce

Weto prezydenta nie oznacza całkowitego zamknięcia drogi do środków z programu. Według przedstawicieli rządu możliwe jest wdrożenie alternatywnego „planu B”, który pozwoli Polsce sięgnąć po unijne finansowanie w inny sposób lub uruchomić krajowe instrumenty finansowania obronności.

Jednocześnie część polityków wskazuje, że parlament może ponownie zająć się ustawą lub spróbować wypracować kompromis legislacyjny. W tle pozostaje także propozycja prezydenta dotycząca alternatywnego systemu finansowania inwestycji obronnych w Polsce.

Stawka: rozwój przemysłu zbrojeniowego

Spór o SAFE dotyczy nie tylko finansów publicznych, ale także przyszłości polskiego przemysłu obronnego. Program UE ma bowiem wspierać produkcję m.in. systemów obrony powietrznej, amunicji, dronów czy technologii wojskowych, a więc obszarów kluczowych dla europejskiego bezpieczeństwa.

Decyzje dotyczące udziału Polski w tym mechanizmie mogą więc w najbliższych miesiącach mieć istotny wpływ zarówno na modernizację sił zbrojnych, jak i rozwój krajowego sektora zbrojeniowego.